Επικίνδυνα για τα παιδιά και άτομα χωρίς προβλήματα χοληστερίνης τα προϊόντα με στερόλες; Μήνυση στη Unilever.

4 Σχόλια

Έτσι πιστεύει ο Γερμανικός Οργανισμός για την Ασφάλεια Τροφίμων Foodwatch η οποία έκανε μήνυση στην Unilever για την ασφάλεια των προϊόντων της που περιέχουν στερόλες (Becel Proactiv). Αυτό ξεκίνησε όταν το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο για την Εκτίμηση Επικινδυνότητας (BfR) ζήτησε επανεξέταση της ασφάλειας φυτικών στερολών/στανολών γιατί κάποιες έρευνες έδειξαν ότι η κατανάλωση αυτών των προϊόντων από παιδιά και από άτομα που δεν έχουν υψηλά επίπεδα χοληστερίνης πιθανό να προκαλεί καρδιαγγειακά προβλήματα.

Η Foodwatch ισχυρίζεται ότι η εταιρία δεν προειδοποιεί τους καταναλωτές για πιθανές παρενέργειες.
Είναι αλήθεια ότι πολλά άτομα καταναλώνουν αυτά τα προϊόντα χωρίς να έχουν κάποιο συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας, ενώ έχουμε δει τα προϊόντα αυτά να καταναλώνονται και από παιδιά. Μάλιστα μια Βελγική έρευνα έδειξε ότι πάνω από 20% παιδιά προσχολικής ηλικίας κατανάλωναν αυτά τα προϊόντα. Πολλοί πιστεύουν ότι αυτά τα προϊόντα είναι πιο υγιεινά από μία κανονική μαργαρίνη.
Έχουμε αναφερθεί και παλιότερα για την ασφάλεια αυτών των προϊόντων: οι έρευνες που έχουν γίνει για την ασφάλεια τους, δεν κράτησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα και υπάρχουν ανησυχίες για την ασφάλεια τους (δες εδώ γιατί).

Μη θηλασμός και διατροφικές δυσκολίες νηπίων

Σχολιάστε

Είναι ευρέως διαδεδομένη η δοξασία ότι τα βρέφη που συνεχίζουν να θηλάζουν μετά τους έξι μήνες βρίσκονται σε κίνδυνο να τρώνε φτωχά φαγητό και στερεές τροφές και να αναπτύσσουν δύσκολες συμπεριφορές σχετικά με το τραπέζι. Στην πραγματικότητα, τείνει να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Η αποστροφή φαγητού και οι δυσκολίες σίτισης είναι πολύ συνηθισμένες κατά την προσχολική ηλικία και συχνά συνδέονται με διατροφικά προβλήματα και ελλείμματα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ακόμα πολλές επιστημονικές πληροφορίες σχετικά τους παράγοντες που καθορίζουν τέτοιες δυσκολίες από την βρεφική ηλικία, ηλικία πολύ κρίσιμη και πρωταρχική κατά την οποία δημιουργούνται μοτίβα αποδοχής τροφίμων. Πολλές φορές στην χώρα μας επαγγελματίες υγείας συστήνουν στις μητέρες να αποθηλάσουν για να «φάει το παιδί καλύτερα». Άλλοτε προτρέπουν στη μητέρα να ξεκινήσει το παιδί κρεμούλες στους 4 ή στους 5 μήνες της ζωής του, «ώστε να συνηθίσει καλύτερα τις τροφές και να μην μείνει στάσιμο με δυσκολίες σίτισης αργότερα». Είναι αυτά επιστημονικά τεκμηριωμένα;

Αμερικανοί ερευνητές εξέτασαν την σχέση που μπορεί να έχει ο τύπος της βρεφικής διατροφής με διατροφικές συμπεριφορές νεοφοβίας και αποστροφής φαγητού αργότερα. Νεοφοβία σημαίνει ότι το παιδί δεν δέχεται εύκολα να δοκιμάσει καινούργιες γεύσεις και τρόφιμα, ενώ αποστροφή φαγητού έχουμε όταν το νήπιο δέχεται να καταναλώσει μόνο συγκεκριμένα τρόφιμα της αρεσκείας του, συνήθως περιορισμένου εύρους.
Μελετήθηκαν οι απαντήσεις 129 μητέρων παιδιών προσχολικής ηλικίας σε ένα ειδικό ερωτηματολόγιο. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που ξεκίνησαν να τρώνε στερεές τροφές και κρεμούλες πριν να συμπληρώσουν τους έξι μήνες ζωής είχαν 2 ½ φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν διατροφική νεοφοβία και να καταναλώνουν περιορισμένο εύρος τροφίμων, σε σύγκριση με παιδιά που ξεκίνησαν στερεές τροφές μετά την συμπλήρωση έξι μηνών ζωής. Επιπλέον, τα παιδιά που είχαν θηλάσει αποκλειστικά για 6 μήνες είχαν 78% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν προτίμηση σε ειδικούς τρόπους παρασκευής φαγητού, 81% μικρότερη πιθανότητα να έχουν αποστροφή φαγητού και 75% μικρότερη πιθανότητα να έχουν τροφική νεοφοβία.
Το συμπέρασμα των ερευνητών; Ο μητρικός θηλασμός και η εισαγωγή στερεών τροφών μετά την συμπλήρωση έξι μηνών ζωής μειώνουν τις πιθανότητες για διατροφικές δυσκολίες κατά την πρώτη παιδική ηλικία. Το συμπέρασμα αυτό έρχεται να δώσει επιπλέον επιστημονική στήριξη στην θέση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για αποκλειστικό θηλασμό όχι λιγότερο των 6 μηνών. Η μελέτη αυτή επιβεβαιώνει επίσης ότι αν ένα νήπιο εμφανίζει διατροφικές δυσκολίες, πρέπει να ανατρέξουμε στα λάθη του κρίσιμου πρώτου χρόνου ζωής.

Τα παραπάνω ευρήματα επιβεβαιώνουν τις προσωπικές μου παρατηρήσεις κατά την παρακολούθηση εκατοντάδων μικρών παιδιών που θήλασαν για καιρό, όπως και αντίστοιχων άλλων παιδιών που δεν θήλασαν. Η σωστή έναρξη στερεών τροφών (γύρω στους έξι μήνες, με τρόφιμα του τραπεζιού υψηλής διατροφικής αξίας και μεγάλης περιεκτικότητας σε μέταλλα και ιχνοστοιχεία) με παράλληλη συνέχιση του μητρικού θηλασμού τείνει να οδηγεί σε μικρά παιδιά που ωριμάζουν διατροφικά πληρέστερα και γρηγορότερα, που απολαμβάνουν ποικιλία στην διατροφή τους, είναι δεκτικά σε καινούργιες γεύσεις, μαθαίνουν να μασούν σχηματισμένη τροφή έγκαιρα, δεν προσκολλώνται σε «βρεφικές» γλυκές έξεις, αλεσμένα και σε υπερκατανάλωση αγελαδινού γάλακτος.
Τρεις είναι οι παράμετροι της παιδικής διατροφής που πρέπει να μας απασχολούν: ποιότητα-ποικιλία, δεξιότητες-σύσταση, ποσότητα. Τα παιδιά που θηλάζουν τείνουν να αναπτύσσονται πληρέστερα ως προς την ποικιλία και την σύσταση των τροφών. Το σύνηθες άγχος έχει να κάνει με την τρίτη παράμετρο, την ποσότητα: Τα παιδιά που θηλάζουν τείνουν να τρώνε λίγο και συχνά, όπως ακριβώς θηλάζουν και αυτό είναι το φυσιολογικό. Δεν υπάρχει όμως μια μητέρα με παιδί που θηλάζει 9 ή 15 μήνες που να μην έχει αγχωθεί για τις «μικρές» ποσότητες φαγητού που τρώει το παιδί της. Τι τείνει να συμβαίνει στην πραγματικότητα; Το παιδί που θηλάζει έχει χαμηλότερο μεταβολισμό, πληρέστερη ωρίμανση του εντέρου, βοήθεια από το μητρικό γάλα με ένζυμα και αυξητικούς παράγοντες, με αποτέλεσμα να χρειάζεται λιγότερες ποσότητες τροφής , σε σύγκριση με το παιδί που δεν θήλασε. Επιπρόσθετα, το παιδί που θηλάζει τείνει να προχωράει γρηγορότερα σε σχηματισμένες, συμπαγείς τροφές οι οποίες περιέχουν λιγότερο νερό και άρα είναι μικρότερης ποσότητας. Τέλος τα παιδιά που θηλάζουν τείνουν να μην στηρίζουν την διατροφή τους κυρίαρχα σε υψηλής θερμιδικής πυκνότητας αλλά φτωχής διατροφικής αξίας τροφές, επεξεργασμένες συνήθως. Τέλος υπάρχει η κραταιά πεποίθηση σε γονείς και γιαγιάδες ότι απαιτούνται υπέρογκες ποσότητες φαγητού για ένα βρέφος και ένα νήπιο, μια υπερεκτίμηση των πραγματικών αναγκών των μικρών παιδιών που σχετίζεται σημαντικά με την απίστευτη επιδημία παιδικής παχυσαρκίας. Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ότι τα περισσότερα από τα παιδιά που θηλάζουν μακροχρόνια έχουν μια άκρως φυσιολογική διατροφή από μικρά και συχνά πλούσιας αξίας γεύματα, η οποία όμως αγχώνει τις μητέρες τους, γιατί έχουν λανθασμένες προσδοκίες συγκρίνοντας με τις ποσότητες φαγητού που καταναλώνουν τα μωρά που πίνουν ξένο γάλα. Το άγχος αυτό βέβαια συχνά επιτείνεται από επαγγελματίες υγείας που συμβουλεύουν αυτές τις μητέρες και αγχώνονται και αυτοί γιατί δεν γνωρίζουν τα παραπάνω.
Από την προσωπική μου εμπειρία είναι αξιοπρόσεκτη η τάση που έχουν πολλά παιδιά που θηλάζουν μακροχρόνια να εκπλήσσουν με τις διατροφικές τους προτιμήσεις όπως: να μην αρέσκονται στις πολύ γλυκές γεύσεις, να τους αρέσει πολύ το ξινό και το λεμόνι, να τρώνε με πολλή όρεξη και συχνά ψάρι, να προτιμούν τα φρούτα και τις σαλάτες από τους πολλούς υδατάνθρακες και τις πρωτείνες. Οι παρατηρήσεις αυτές πιστεύω ότι θα επιβεβαιωθούν σύντομα σε μελλοντικές σχετικές έρευνες.

Πηγή: Shim JE et al. Associations of Infant Feeding Practices and Picky Eating Behaviors of Preschool Children. J Am Diet Assoc. 2011 Sep;111(9):1363-

Συντάκτης: Παπαβέντσης Στέλιος (Παιδίατρος, M.R.C.P.C.H., D.C.H. I.B.C.L.C. )

Πηγή: Healthier World

Αφήστε τα ελεύθερα: Τα παιδιά που τρώνε με τα χέρια δεν κινδυνεύουν από παχυσαρκία

Σχολιάστε

Λονδίνο
Τα βρέφη και νήπια που «διαχειρίζονται» μόνα τους το φαγητό τους, τρώγοντας με τα χέρια, έχουν μεγαλύτερη προδιάθεση να τρέφονται υγιεινά όταν μεγαλώσουν και να διατηρούνται στο σωστό βάρος, δείχνει μελέτη που δημοσιεύεται επιστημονικό έντυπο British Medical Journal. Πρόκειται για μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε 155 παιδιά ηλικίας 20 μηνών ως έξι ετών, με βάση ερωτηματολόγιο που συμπλήρωσαν οι γονείς τους.Ενενήντα δύο από παιδιά έτρωγαν με τη μέθοδο που ονομάζεται «baby led weaning», που σημαίνει ότι τα παιδιά τρώνε μόνα τους μικρά κομμάτια στερεάς τροφής σε μαλακή μορφή. Τα υπόλοιπα 63 έτρωγαν με την παραδοσιακή μέθοδο: αλεσμένη τροφή που τους την έδιναν με το κουτάλι.

Οι ερευνητές από τη Σχολή της Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Νότινγχαμ έδειξαν ότι οι υδρογονάνθρακες, ήταν το φαγητό που προτίμησαν τα παιδιά τα οποία ανακάλυπταν τις τροφές με τα δάκτυλά τους, ενώ εκείνα που τα τάιζαν με το κουταλάκι προτίμησαν τα προϊόντα με ζάχαρη. Αυτό συνέβαινε αν και τα βρέφη και νήπια της δεύτερης ομάδας έτρωγαν υδρογονάνθρακες, πρωτεΐνες, φρούτα και λαχανικά.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα παιδιά που χρησιμοποιούν τα χέρια τους για να φάνε, ευαισθητοποιούνται γρηγορότερα σχετικά με τις τροφές και μαθαίνουν την υφή κάθε τροφής, αντίθετα με τα παιδιά που τρώνε αλεσμένα φαγητά.

Στην ομάδα των παιδιών που τα ταΐζουν οι γονείς, αρκετά ήταν υπέρβαρα ή παχύσαρκα, αντίθετα με τα παιδιά της άλλης ομάδας. Αυτή η διαφορά δεν σχετίζεται με το βάρος που είχαν τα παιδιά όταν γεννήθηκαν, ούτε με το βάρος των γονιών ή διάφορους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες.

«Από την έρευνά μας προκύπτει πως η μέθοδος «baby led weaning» έχει θετικό αντίκτυπο στις προτιμήσεις των παιδιών σχετικά με την τροφή τους, οι οποίες αποτελούν τη βάση μιας υγιεινής διατροφής, επισημαίνουν οι επιστήμονες.

health.in.gr, ΑΠΕ

Παιδική παχυσαρκία

1 σχόλιο

Σε μια εποχή όπου η υγιεινή διατροφή κερδίζει όλο και περισσότερους οπαδούς, η παιδική παχυσαρκία αυξάνει συνεχώς στο δυτικό κόσμο. Στη Μ. Βρετανία, μάλιστα, διατυπώθηκε η άποψη ότι οι γονείς μπορεί να ζήσουν περισσότερο από τα παιδιά τους εξαιτίας της παχυσαρκίας. Αν και ακούγονται υπερβολικές, οι ανησυχίες αυτές είναι εύλογες, μιας και οι στατιστικές δείχνουν ότι ο μέσος όρος του σωματικού βάρους στα παιδιά και στους εφήβους αυξάνεται παγκοσμίως. Στη χώρα μας συγκεκριμένα, αποτελέσματα πανελλαδικής έρευνας του ΙΚΠΙ (Ινστιτούτο Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής), στο πλαίσιο του πανευρωπαϊκού προγράμματος KIDSCREEN, έδειξαν ότι το ποσοστό των παιδιών 8-12 ετών με υπερβάλλον βάρος είναι 26,9%, ενώ αντίστοιχα σε εφήβους 12-18 ετών είναι 20% για τα αγόρια και 8% για τα κορίτσια.

Πως αντιμετωπίζεται η παιδική παχυσαρκία;

Απαραίτητη προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας είναι η πληροφόρηση και η εκπαίδευση των ενηλίκων – των γονιών και των εκπαιδευτικών – από τους ειδικούς επιστήμονες διαιτολόγους. Επιτυχής αντιμετώπιση θεωρείται η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής και καθημερινής σωματικής δραστηριότητας ως τρόπου ζωής. Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν και να υποστηρίζουν ψυχολογικά τα παιδιά τους, να τα επιβραβεύουν και όχι να τα επικρίνουν. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να βρίσκουν ενδιαφέροντες τρόπους εκμάθησης των σωστών διατροφικών συνηθειών στα παιδιά. Γι’ αυτό είναι σημαντικό, τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί να ενημερώνονται σωστά και συνεχώς από τους επιστήμονες διαιτολόγους.

Ισορροπημένες Διατροφικές Συνήθειες

Οι ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση, τόσο για την ομαλή σωματική και διανοητική ανάπτυξη των παιδιών, όσο και για την πρόληψη των ασθενειών στην ενήλικη ζωή. Η αντιμετώπιση πρέπει να αρχίσει νωρίς, μετά τα 2 χρόνια, και να στοχεύει στη διατήρηση του βάρους. Θεωρείται αδυνάτισμα το να ψηλώνει το παιδί χωρίς να αυξάνει το βάρος του. Αυστηρές δίαιτες που προκαλούν ταχεία απώλεια βάρους πρέπει να αποφεύγονται, μιας και εμποδίζουν την ομαλή σωματική και διανοητική ανάπτυξη των παιδιών.

Σε γενικές γραμμές, καθημερινά, το σύνολο των τροφών που καταναλώνει ένα παιδί θα πρέπει να μοιράζεται σε 3 κύρια γεύματα (πρωινό, μεσημεριανό και βραδινό) και 2-3 σνακ. Είναι σημαντικό να υπάρχει κάποιο πρόγραμμα στις ώρες των γευμάτων. Η κατανάλωση των γευμάτων θα πρέπει να γίνεται στο τραπέζι της κουζίνας ή στην τραπεζαρία σε ήρεμο κλίμα, μακριά από την τηλεόραση ή τον υπολογιστή, και όσο πιο συχνά γίνεται μαζί με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Μεταξύ των γευμάτων, το πρωινό έχει ιδιαίτερη σημασία και δεν πρέπει να παραλείπεται. Κι αυτό γιατί είναι δύσκολο για τον οργανισμό να ανταπεξέρθει στις δραστηριότητες της ημέρας χωρίς την απαραίτητη ενέργεια από τα φαγητά. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που δεν καταναλώνουν πρωινό κάνουν περισσότερα λάθη σε εξετάσεις από ότι τα παιδιά που καταναλώνουν.

Οι διατροφικές συστάσεις για παιδιά μεγαλύτερα των 2 ετών δεν διαφέρουν σημαντικά από αυτές των ενηλίκων και γι’ αυτό αφορούν όλη την οικογένεια:

Κατανάλωση φρούτων και λαχανικών (κατά προτίμηση εποχιακών) καθημερινά
Κατανάλωση άπαχου κρέατος (μοσχάρι, κοτόπουλο χωρίς πέτσα)
Κατανάλωση ψαριού και όσπριων τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα
Χρήση ελαιόλαδου ως κύριο λίπος και στο μαγείρεμα
Περιορισμός τροφίμων και ποτών που περιέχουν ζάχαρη όπως γλυκά, αναψυκτικά και χυμοί.

Σωματική Δραστηριότητα

Η ισορροπημένη διατροφή πρέπει να συνοδεύεται πάντα από καθημερινή σωματική δραστηριότητα. Τα παιδία πρέπει να ασκούνται όχι μόνο για τον έλεγχο του βάρους τους αλλά και για την υγεία τους. Επιπλέον, έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που ασκούνται υιοθετούν πιο εύκολα υγιείς συμπεριφορές (π.χ. αποφυγή του καπνίσματος, αλκοόλ και χρήση ναρκωτικών ουσιών) και έχουν καλύτερη απόδοση στο σχολείο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει 60 λεπτά άσκησης την ημέρα για όλα τα παιδιά πάνω από 2 χρονών. Η προτεινόμενη αυτή διάρκεια μπορεί να επιτυγχάνεται και αθροιστικά π.χ. τέσσερις φορές από 15 λεπτά. Σωστή σωματική δραστηριότητα είναι αυτή που προσφέρει ευχαρίστηση στο παιδί και δεν γίνεται με καταναγκαστικό τρόπο. Ένας τρόπος αύξησης της σωματικής δραστηριότητας είναι η αύξηση της κίνησης στην καθημερινότητα των παιδιών (π.χ. περπάτημα από και προς το σχολείο αντί για μετακίνηση με το αυτοκίνητο, σκάλες αντί για ασανσέρ, συμμετοχή στις δουλειές του σπιτιού). Ένας άλλος τρόπος είναι η ενασχόληση με την άσκηση να γίνεται ως παιχνίδι. Τα κλασικά παιχνίδια των παιδιών όπως το κυνηγητό, το κρυφτό, το σκοινάκι, τα λάστιχο και τα μήλα αποτελούν καλές ευκαιρίες για άσκηση επίσης. Ο καλύτερος τρόπος άσκησης φυσικά, είναι η υιοθέτηση τακτικής άθλησης 2 ως 3 φορές την εβδομάδα (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κολύμπι, ποδήλατο, χορός). Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι καίριας σημασίας είναι και ο περιορισμός των καθιστικών δραστηριοτήτων όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης και η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή.

Πηγή: Ιάτορ  24 Ιανουαρίου 2012  Συγγραφέας: Ευγενία Καραγιαννίδου

Πόσο ασφαλείς είναι οι παιδικές τροφές;

25 Σχόλια

Εφημερίδα Ημερησία, στήλη “Τροφο-(α)ρυθμοί”, 29.4.2011

Tου Γιάννη Zαμπετάκη, Eπίκουρου καθηγητή Xημείας Tροφίμων και Lead Auditor, EKΠA
izabet@chem.uoa.gr www.zabetakis.net

Το θέμα των τοξικών συστατικών στις τροφές παίρνει πλέον μεγάλες διαστάσεις, μιας και ολοένα και περισσότερες αξιόπιστες μελέτες δημοσιεύονται σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά. Τελικά, δεν είναι μόνο τα ελληνικά τρόφιμα που παράγονται σε περιοχές με ρυπασμένο υδροφόρο ορίζοντα που αποτελούν εν δυνάμει διατροφικό κίνδυνο, αλλά σύμφωνα με μελέτη από το Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Στοκχόλμης (ένα από τα πιο έγκυρα Ινστιτούτα στον κόσμο όπου μελετάται η σχέση περιβάλλοντος και υγείας) βρέθηκαν υψηλές συγκεντρώσεις απαραίτητων αλλά και τοξικών ιχνοστοιχείων σε παιδικές τροφές.

Η μελέτη
Η μελέτη των Ljung, Palm, Grander και Vahter με τίτλο «High concentrations of essential and toxic elements in infant formula and infant foods – A matter of concern» δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Food Chemistry (τόμος 127, σελ. 943-951) και συγκρίνει τα επίπεδα των απαραίτητων (δηλ. ασβέστιο, σίδηρος, ψευδάργυρος, μαγγάνιο, χαλκός, σελήνιο και μολυβδένιο) αλλά και των τοξικών (δηλ. αρσενικό, κάδμιο, αντιμόνιο, μόλυβδος και ουράνιο) ιχνοστοιχείων σε παιδικές τροφές και γάλα για νεογνά. Μελετήθηκαν εννέα δείγματα γάλακτος για νεογνά (που προορίζονται για κατανάλωση από νεογνά) και εννέα παιδικές τροφές (που προορίζονται για κατανάλωση από μωρά 4 μηνών). Όλα τα προϊόντα που αναλύθηκαν είναι διαθέσιμα στην πανευρωπαϊκή αγορά και παρασκευάζονται από τις εταιρείες Mead Johnson, Semper, Nestle, Holle, Vitagermine, Hipp και Οrganomix.

Τα ευρήματα
Τα πιο σημαντικά αποτελέσματα της εν λόγω μελέτης αφορούν τη σύγκριση μητρικού γάλακτος με τα γάλατα σε σκόνη που κυκλοφορούν στο εμπόριο για νεογνά. Όλα τα απαραίτητα και τα τοξικά ιχνοστοιχεία (εκτός του χαλκού και του σελήνιου) βρέθηκαν σε σημαντικά αυξημένα επίπεδα στα γάλατα σε σκόνη σε σχέση με το μητρικό γάλα. Με εξαίρεση ενός προϊόντος, όλα τα προϊόντα είχαν υψηλότερες συγκεντρώσεις (σε σχέση με το μητρικό) σε κάδμιο (από 1,3 ως 20 φορές!), μόλυβδο (από 1,6 ως 3 φορές) και σε ουράνιο (από 1,7 ως 46 φορές!) ενώ τρία προϊόντα είχαν αυξημένα επίπεδα αρσενικού (από 2 ως 3 φορές) σε σχέση με το μητρικό γάλα.

Οι τροφές που αναλύθηκαν ήταν σιμιγδάλι, ρυζάλευρο, βρώμη και συνδυασμοί αυτών με φρούτα. Τα πιο σημαντικά ευρήματα αφορούν τις τροφές που περιέχουν ρυζάλευρο ή ρύζι και στις οποίες βρέθηκαν συγκεντρώσεις αρσενικού από 17 ως 33 μg/kg, ενώ όλες οι άλλες τροφές περιείχαν αρσενικό σε επίπεδα 0,2 ως 3 μg/kg. Η κατανάλωση αυτών των τροφών αντί μητρικού γάλακτος οδηγεί σε αυξημένη ημερήσια πρόσληψη των ιχνοστοιχείων από τα νεογνά. Στην περίπτωση των απαραίτητων ιχνοστοιχείων αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί θετικό μιας και οδηγεί σε αυξημένη (σε σχέση με το θηλασμό) πρόσληψη σιδήρου (μέχρι και 141 φορές), μαγγανίου (από 26 ως 2800 φορές). Αν και ακόμα και τα απαραίτητα ιχνοστοιχεία σε μεγάλες συγκεντρώσεις μπορούν να αποκτήσουν τοξική δράση. Όσον αφορά τα τοξικά ιχνοστοιχεία τα ευρήματα είναι μάλλον ανησυχητικά: η κατανάλωση αυτών των τροφών οδηγεί σε αυξημένη (σε σχέση με το θηλασμό) πρόσληψη αρσενικού (από 1 ως μέχρι και 95 φορές), καδμίου (από 3 ως 270 φορές), μολύβδου (από 1-24 φορές) και ουρανίου (από 21 ως 394 φορές).

Ανάγκη επιφυλακής
Λόγω της αυξημένης πρόσληψης σε αρσενικό, στη Μεγάλη Βρετανία, συστήνεται στα παιδιά μέχρι 4,5 χρονών να μην καταναλώνουν παιδικές τροφές με ρύζι, ενώ στη Δανία η ίδια συμβουλή δίνεται για παιδιά μικρότερα των 10 κιλών σωματικού βάρους. Η ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη σε κάδμιο είναι σήμερα 2,5 μg/kg σωματικού βάρους και η εν λόγω μελέτη δείχνει ότι ένα μωρό που καταναλώνει 3 γεύματα γάλακτος και 2 γεύματα τροφής με ρύζι προσλαμβάνει κάδμιο μέχρι και 5 μg/kg σωματικού βάρους, δηλ. διπλάσιας ποσότητας από την ανεκτή! Τα αναπτυσσόμενα νεφρά των μωρών είναι ιδιαίτερα ευπαθή στο κάδμιο μέχρι την ηλικία των 3 ετών.

Ο ρόλος των ελεγκτικών αρχών
Μερικά ερωτήματα που προκύπτουν από την εν λόγω μελέτη για την χώρα μας είναι τούτα: οι ερευνητές παρασκεύασαν τις τροφές και τα γάλατα χρησιμοποιώντας απιονισμένο (καθαρό από κάθε ιχνοστοιχείο) νερό. Στην Ελλάδα, με τους τόσους ρυπασμένους υδροφορείς, κατά την παρασκευή των παιδικών γευμάτων σε κάθε σπιτικό, το νερό επιμολύνει περαιτέρω με μέταλλα τις παιδικές τροφές. Η επιβάρυνση των παιδιών μας με τοξικά μέταλλα ξεκινά από πολύ μικρή ηλικία και σήμερα αυτό είναι πλέον γνωστό. Ποια αρχή της πολιτείας ασχολείται με την αξιολόγηση και τη διαχείριση αυτού του διατροφικού κινδύνου; Ποια μέτρα θα πάρει η πολιτεία; Ποιες κατευθυντήριες οδηγίες θα πρέπει να εκδώσει ο ΕΦΕΤ;

ΠΑΙΔΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

19 Σχόλια

Η παιδική διατροφή δεν διαφέρει ουσιαστικά από αυτή των ενηλίκων παρά μόνο σε τρία πολύ βασικά σημεία. Τα παιδιά στην ανάπτυξη είναι πολύ πιο ευάλωτα στην περιβαλλοντική τοξικότητα, έχουν μεγαλύτερες ανάγκες για καθαρή, ποιοτικά αναβαθμισμένη τροφή πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία τα οποία είναι ισορροπημένα μεταξύ τους σε αναλογίες και έχουν πιο ευαίσθητο γαστρεντερικό σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι δεν έχει μόνο σημασία τι, πως και πότε θα τρώνε την τροφή τους αλλά εξίσου σημαντικά τι πρέπει να αποφεύγουν πάση θυσία για να εξασφαλίσουν όχι μόνο ένα γερό αμυντικό σύστημα και να προλάβουν πιθανά παθολογικά συμπτώματα αργότερα στην ενηλικίωση αλλά και για να αποδώσουν πνευματικά στα μαθήματα τους και σωματικά στις αθλητικές δραστηριότητες.

Όλα τα ανωτέρω μεταφράζονται πρακτικά στα εξής. Τα παιδιά θα πρέπει να συνηθίσουν από μικρή ηλικία να αποφεύγουν τροφές που μπορεί να τα τοξινώνουν και να αναπτύξουν γεύσεις και επιθυμίες για τροφές που τα αναβαθμίζουν ενεργειακά και τα θρέφουν αντί να τα αρρωσταίνουν. Αν οι γονείς και οι κηδεμόνες πέσουν στην παγίδα του ‘‘εύκολου, γρήγορου’’ φαγητού ή των ‘‘τονωτικών αντι-τροφών’’ και αναψυκτικών για να αποφύγουν την παιδική γκρίνια ή λόγω έλλειψης χρόνου οι πιθανότητες είναι ότι θα το βρουν μπροστά τους και συνήθως όταν είναι αργά. Η παιδική παχυσαρκία, αυξημένη χοληστερίνη, σάκχαρο, αλλεργίες και άσθμα σημειώνουν σημαντική έξαρση ανάμεσα στον παιδικό πληθυσμό ειδικά στον δυτικό τεχνολογικά ‘ανεπτυγμένο’ κόσμο και ειδικότερα στην Ελλάδα.

Το φαινόμενο αυτό έχει αρχίσει να παίρνει διαστάσεις επιδημίας σήμερα χωρίς σημεία ανάκαμψης και οφείλεται, σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από ότι πιστεύεται, στην διατροφή και τον τρόπο ζωής. Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν χρειάζεται να είναι τόσο τραγικά τα πράγματα. Με πολύ μικρές αλλαγές σε αυτά τα δύο σημεία, την διατροφή και τον τρόπο ζωής, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι θεαματικά και να αποφύγουμε συχνές επισκέψεις σε παιδιάτρους και παιδιατρικές κλινικές που έχουν αρχίσει να κάνουν εξαιρετικά κερδοφόρες δουλειές από αυτή την πανδημία των παιδικών παθολογικών συμπτωμάτων.

Ξεκινώντας ένα σωστό παιδικό διατροφικό πρόγραμμα πρώτα πρέπει να προετοιμαστούμε ψυχολογικά και νοητικά. Τα παιδιά είναι αναμφισβήτητα ‘αυθεντίες’ στην διαχείριση των γονιών μέσα από συναισθηματικούς εκβιασμούς και την συνεχή προσπάθεια ‘επέκτασης’ των ορίων ανοχής των ενηλίκων. Εφόσον οι γονείς αποφασίσουν να αλλάξουν και να βελτιώσουν την διατροφή των παιδιών τους θα πρέπει να έχουν πολύ ξεκάθαρη θέση στο τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται. Ταυτόχρονα μπορούν να αντιστρέψουν τους ρόλους. Να αρχίσουν δηλαδή οι ίδιοι να ‘διαχειρίζονται’ τα παιδιά τους για το καλό τους. Μπορούν για παράδειγμα να ‘ανταμείβουν’ ενίοτε τα παιδιά με ποθητές ‘αντιτροφές’ εφόσον όμως αυτές είναι η εξαίρεση και όχι ο κανόνας διατροφής.

Κάτι άλλο που πρέπει να θυμόμαστε είναι οι λόγοι που τα παιδιά συνήθως αναζητούν ‘αντιτροφές’, δηλαδή ουσίες που δεν είναι υγιεινές και ευφημιστικά μόνο μπορούν να ονομαστούν ‘τροφή’. Ένας λόγος είναι η γεύση. Υπάρχουν διάφορα είδη γεύσης και όλα πρέπει να συνυπάρχουν σε κάποιο βαθμό για να ικανοποιήσουν τους γευστικούς αισθητήρες του παιδιού αλλά και των ενηλίκων. Γλυκό, πικρό, ξινό, αλμυρό είναι ενδείξεις ότι η τροφή περιέχει συγκεκριμένες θρεπτικές ουσίες απαραίτητες για τον οργανισμό.

Είναι πολύ σημαντικό να θυμόμαστε ότι τα παιδιά – αλλά και οι ενήλικες – δεν αποζητούν τις ‘αντιτροφές’ για να μας βασανίσουν και να είναι άτακτα, αλλά επειδή ο οργανισμός τους αποζητά συγκεκριμένες θρεπτικές ουσίες. Ένας τρόπος να γνωρίζουν σε ποιες τροφές υπάρχουν αυτές οι ουσίες είναι και οι γεύσεις. Έτσι όταν το παιδί θέλει γλυκά και ζάχαρη, σάντουιτς, παγωτά, γαριδάκια, πατατάκια, σοκολάτες, αναψυκτικά εμπορίου κλπ στην πραγματικότητα αναζητά γλυκόζη, ζωτικά λιπαρά, πρωτεΐνες, νάτριο, κάλιο, ασβέστιο, μαγνήσιο, βιταμίνες και άλλα μέταλλα και ιχνοστοιχεία. Επειδή όμως ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο για το σώμα είναι η γλυκόζη για παραγωγή ενέργειας, η γεύση των γλυκών είναι και η πιο δυνατή και επιθυμητή για τα παιδιά. Τα άλλα θρεπτικά στοιχεία και οι γεύσεις τους έχουν τον ανάλογο βαθμό προτίμησης ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού σε κάθε ένα από αυτά κάθε στιγμή.

Οι βιομηχανίες τροφίμων και ‘γρήγορων’ τροφών ‘σκουπιδιών’ γνωρίζουν αυτό το ‘μυστικό’ και αναπτύσσουν τα προϊόντα τους σε αυτή την βάση αποκλειστικά. Το πρόβλημα είναι ότι τα προϊόντα τους μπορεί να είναι γευστικά και να περιέχουν μερικές θρεπτικές ουσίες, αλλά αυτές βρίσκονται σε λάθος μορφή και είναι εξαιρετικά βλαπτικές για το σώμα. Για παράδειγμα, τα γλυκά μπορεί να παρέχουν μεγάλες ποσότητες γλυκόζης αλλά σε μορφή επεξεργασμένης ζάχαρης που αποσυντονίζει τον οργανισμό με ‘ενεργειακές εκρήξεις’ διότι η γλυκόζη απελευθερώνεται πολύ γρήγορα στο αίμα. Ταυτόχρονα σε αυτά τα προϊόντα η γλυκόζη δεν συνυπάρχει με άλλα θρεπτικά στοιχεία όπως οι βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και ένζυμα που είναι απαραίτητα για τον ομαλό μεταβολισμό της. Το αποτέλεσμα βέβαια είναι παθογένεια, παχυσαρκία, αλλεργίες και εθισμός του οργανισμού σε γλυκές τροφές.

Το ίδιο ισχύει και για τα άλλα στοιχεία. Τα παιδιά αποζητούν για παράδειγμα πατατάκια και ψωμιά όχι μόνο για το νάτριο και λίπος – που είναι συνήθως κορεσμένο και βλαβερό για το σώμα – που περιέχουν, αλλά στην περίπτωση του ψωμιού και για την επί πλέον ζάχαρη που προστίθεται.

Αντίθετα στα φρέσκα φρούτα, λαχανικά, όσπρια και ξηρούς καρπούς η γλυκόζη, το νάτριο και το λίπος όχι μόνο είναι στην σωστή τους μορφή – η γλυκόζη στην μορφή των πολύπλοκων υδατανθράκων που απελευθερώνονται ομαλά στο αίμα, το νάτριο περιορισμένο και ισορροπημένο με το κάλιο και το λίπος ως πολυακόρεστα Ω3 και Ω6 ζωτικά λιπαρά, απαραίτητα για τον εγκέφαλο και ισχυρό ανοσοποιητικό – αλλά συνυπάρχουν και με πολλούς άλλους συμπαράγοντες, τα ‘ορθά μόρια’ όπως οι βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία και ένζυμα για να μεταβολισθούν σωστά.

Γνωρίζοντας τα ανωτέρω είναι πολύ πιο εύκολο όχι μόνο να αντικαταστήσουμε τις ανθυγιεινές τροφές που παρέχουν ‘άδειες’ θερμίδες, με υγιεινές που παρέχουν ‘γεμάτες, θρεπτικές’ θερμίδες ικανοποιώντας την γεύση των παιδιών με τις σωστές τροφές αλλά και να ενισχύσουμε τον οργανισμό σε τέτοιο βαθμό βιοχημικά που κάποια στιγμή το ίδιο το παιδί θα πάψει να αποζητά τις ‘τροφές σκουπίδια’ γιατί το ίδιο του το σώμα δεν θα τις ανέχεται πλέον. Μάθετε ένα παιδί να τρώει μπόλικα φρούτα από πολύ νεαρή ηλικία και δεν θα θέλει ποτέ να φάει γλυκά, τουλάχιστον στις ποσότητες που θα καταναλώνει ένα άλλο που ξεκίνησε την ζωή του με παιδικές τροφές που ήταν γεμάτες ζάχαρη.

Εφαρμόζοντας ένα υγιεινό διατροφικό πρόγραμμα θα πρέπει να θυμόμαστε πάντα το τι, πως και πότε της διατροφής.

Τι πρέπει να τρώνε. Αυτό μπορεί να χωριστεί σε δύο υποκατηγορίες. Τι πρέπει να αποτελεί την βάση της παιδικής διατροφής και τι όχι. Οι δύο ομάδες κατηγοριοποιούνται σε ‘βιοενεργειακές’ και ‘βιοοξειδοτικές’ τροφές. Αυτές δηλαδή που προάγουν ενέργεια, ζωή και υγεία και αυτές που προάγουν το αντίθετο.

Βιοενεργειακές τροφές. Αυτές είναι κυρίως φυτικές τροφές βιολογικής καλλιέργειας, συνήθως ωμές ή όχι πολύ μαγειρεμένες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν όλα τα φρούτα (ειδικά τα μήλα, μπανάνες, δαμάσκηνα, γκρέηπ-φρούτ, ανανάς και παπάγια), λαχανικά (ειδικά οι αγκινάρες, μπρόκολο και κουνουπίδι), ξηροί καρποί και σπόροι, όλα τα όσπρια (ειδικά τα ρεβύθια και οι φακές), ορισμένα δημητριακά και, όσο και αν φαίνεται περίεργο, το καθαρό νερό φίλτρου ή εμφιαλωμένο, όχι της βρύσης.

Τα καλύτερα δημητριακά είναι η σίκαλη, σιτηρά ολικής αλέσεως, νιφάδες βρώμης ή καλαμποκιού, ρύζι καφέ αναποφλοίωτο, κινόα, κεχρί και χαρούπια. Οι καλύτεροι ξηροί καρποί και σπόροι είναι τα καρύδια, αμύγδαλα, φουντούκια, λιναρόσπορος, ηλιόσπορος, κολοκυθόσπορος, σουσάμι. Όλα αυτά μπορούν να καταναλώνονται ωμά, αλεσμένα, μαγειρευτά ή σε συνδυασμό με άλλα αγνά υλικά όπως το αγνό βιολογικό ελαιόλαδο και οι φυτικές μη υδρογονοποιημένες μαργαρίνες. Μερικά παραδείγματα είναι το ταχίνι, χούμους και οι καρυδόπιτες. Μαζί με ορισμένα αρωματικά μπαχαρικά όπως η κανέλλα η νοικοκυρά χρησιμοποιώντας τα παραπάνω υλικά, λίγη φαντασία και συνεχή πειραματισμό μπορεί να προσφέρει στα παιδιά της μια πλήρη σειρά από υγιεινές, πολύ νόστιμες και άκρως θρεπτικές τροφές ως πρόγευμα, γεύμα και σνάκς.

Οι βιοενεργειακές τροφές που αναφέρονται παρέχουν όλα τα θρεπτικά στοιχεία που απαιτούν τα παιδιά ειδικά στην ανάπτυξη όπως πρωτεΐνες, ζωτικά λιπαρά, πολύπλοκους υδατάνθρακες, ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο, χρώμιο, ψευδάργυρο, όλες τις βιταμίνες και πολλά φυτοθρεπτικά που δεν περιέχονται στις τροφές ζωικής προέλευσης. Πιο σημαντικά περιέχουν φυτικές ίνες και ένζυμα που είναι απαραίτητα για την υγεία του γαστρεντερικού συστήματος

Βιοοξειδοτικές τροφές. Αυτές είναι συνήθως όλες οι βιομηχανοποιημένες τροφές οι οποίες περιέχουν και πολλά πρόσθετα χημικά, βελτιωτές, συντηρητικά, γευστικά, χρωστικά κ.α., οι υπερβολικά μαγειρεμένες, τα τηγανιτά, τα γαλακτοκομικά, κρέας, πουλερικά, ζάχαρη, γλυκά, αναψυκτικά εμπορίου και γενικά οι περισσότερες τροφές ζωικής προέλευσης.

Πως πρέπει να τρώνε τα παιδιά. Τα παιδιά θα πρέπει να τρώνε με ηρεμία και όχι βιαστικά διότι έτσι γίνεται καλύτερη πέψη και αφομοίωση της τροφής. Η πέψη ξεκινάει από το στόμα και ειδικά των υδατανθράκων. Επομένως θα πρέπει να μασάνε καλά την τροφή τους πριν την καταπιούν. Συμβουλεύεται λίγο πριν φάνε – όχι κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά- να πίνουν λίγο καθαρό νερό, φίλτρου ή εμφιαλωμένο γιατί βοηθάει στην πέψη.

Πότε πρέπει να τρώνε τα παιδιά. Το καλύτερο γεύμα της ημέρας είναι το πρωινό και το χειρότερο το βραδινό. Το πρωί ο οργανισμός έχει ανάγκη από πολλά θρεπτικά στοιχεία και ενέργεια έχοντας μόλις αναδυθεί από μία πολύωρη νηστεία κατά την διάρκεια του βραδινού ύπνου. Όλα τα συστήματα πέψης και αφομοίωσης της τροφής λειτουργούν πολύ καλύτερα το πρωί και λιγότερο όσο πλησιάζει το βράδυ. Αν το παιδί δεν φάει καλά το πρωί το σώμα θα αναγκαστεί να κινητοποιήσει αγχωτικές ορμόνες για να παράγει ενέργεια. Αυτό θα έχει ως συνέπεια υποβάθμιση πολλών λειτουργιών του οργανισμού λόγω εξάντλησης του και πιθανές ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις σακχάρου. Ο νευρο-ανοσο-ενδοκρινικός άξονας που ρυθμίζει και ελέγχει όλες τις λειτουργίες θα αποσυντονισθεί.

Το αποτέλεσμα θα είναι έλλειψη προσοχής και συγκέντρωσης κατά την διάρκεια των μαθημάτων, έλλειψη ενέργειας, εκνευρισμός, υπερκινητικότητα και υπνηλία. Πιο σημαντικά το παιδί θα αναγκάζεται να ‘τσιμπολογά’ έξω συνήθως ‘αντιτροφές’, γλυκά, αναψυκτικά εμπορίου και άλλα βιομηχανοποιημένα βιοοξειδοτικά προϊόντα για να πάρει ενέργεια με ανεπιθύμητες συνέπειες μακροπρόθεσμα.

Συνιστάται λοιπόν όχι μόνο να τρώει ένα πολύ καλό, θρεπτικό πρόγευμα αλλά και να έχει μαζί του ορισμένα υγιεινά σνάκς όταν αισθανθεί την ανάγκη να ‘τσιμπήσει’ κάτι. Το ότι πολλά παιδιά δεν θέλουν πρόγευμα είναι συνήθως βιολογικό και βιοχημικό αποτέλεσμα κακών συνηθειών που κληρονόμησαν από τους γονείς τους που κάνουν το ίδιο. Ξεκινώντας σε τέτοιες περιπτώσεις με λίγη αρχικά τροφή το πρωί και αυξάνοντας την σταδιακά μπορούμε να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα ενός πολύ καλού και θρεπτικού γεύματος το πρωί που είναι και το καλύτερα αφομοιώσιμο της ημέρας και θα τους δώσει αρκετές δυνάμεις για την υπόλοιπη ημέρα. Επίσης θα βοηθήσει τα παιδιά να μην πεινάνε το βράδυ όπως πριν και να κοιμούνται καλύτερα.

Σημαντική σημείωση. Σε όλα τα προϊόντα που αγοράζετε συσκευασμένα, είτε βιολογικά είτε μη, πάντα να ελέγχετε τον κατάλογο συστατικών τους. Έτσι όχι μόνο θα μπορείτε να δείτε αν περιέχουν ανεπιθύμητες ουσίες (πχ. προσθετικά, συντηρητικά, βελτιωτικά, κλπ.) αλλά και θα μπορείτε να δείτε τι περιέχουν κατά κύριο λόγο, γιατί σε όλα τα προϊόντα οι παραγωγοί είναι υποχρεωμένοι να καταγράφουν τα συστατικά τους με την σειρά περιεκτικότητάς τους. Αν δείτε λοιπόν σε ένα δημητριακό την ζάχαρη πρώτη, δεύτερη ή και τρίτη στον κατάλογο, καταλαβαίνετε ότι το προϊόν αυτό είναι πιο βλαπτικό από ωφέλιμο. Το ίδιο ισχύει για πολλούς λεγόμενους «φυσικούς» χυμούς του εμπορίου.

Ιδέες για πρόγευμα

  • Μούσλι βιολογικό (υπάρχουν πολλές ποικιλίες, με σταφίδες, με φρούτα του δάσους, με ξηρούς καρπούς, σκέτο κλπ.) ή κορν φλείκς βιολογικά. Αποφεύγετε αυτά που έχουν ζάχαρη ή πρόσθετη φρουκτόζη. Τρώγονται με γάλα σόγιας ή ρυζιού ή αμυγδάλου που κυκλοφορούν στα καταστήματα υγιεινών τροφών ή με γάλα σόγιας που περιέχει και κακάο. Μπορείτε να προσθέσετε κανέλλα για περισσότερη γεύση. Συνιστάται επίσης να προσθέσετε κολοκυθόσπορο, λιναρόσπορο, ηλιόσπορο.
  • Χειμωνιάτικη παραλλαγή – πόριτζ. Βράζετε μισό φλιτζάνι νιφάδες βρώμης σε γάλα σόγιας, ρυζιού κλπ. Μέχρι να φουσκώσουν και να γίνουν σαν πουρές (1 λεπτό περίπου). Αν θέλετε προσθέτετε λίγη κανέλλα ή και τζίντζερ. Αν το θέλετε πιό γλυκό, αντί νιφάδες βρώμης, βράστε το κανονικό σας μούσλι (που περιέχει και λίγες σταφίδες). Επίσης μπορείτε όταν το σερβίρετε να προσθέσετε κολοκυθόσπορο, λιναρόσπορο, ηλιόσπορο.
  • Γιαούρτι με διάφορες παραλλαγές. Προτιμάτε γίδινο ή πρόβειο γιαούρτι (όχι αγελαδινό) βιολογικής καλλιέργειας. Το σερβίρετε σκέτο ή αναμεμιγμένο με φρέσκα φρούτα ψιλοκομμένα, ή με δαμάσκηνα που έχετε μουλιάσει από το βράδυ και έχετε πολτοποιήσει στο μπλέντερ, ή με κολοκυθόσπορο, λιναρόσπορο, ηλιόσπορο, ή ανακατεμένο με μία κουταλιά ταχίνι.
  • Χυμοί Φρούτου (smoothies). Τα smoothies γίνονται με βάση γιαούρτι ή γάλα σόγιας/αμυγδάλου/ρυζιού στο οποίο προσθέτετε στο μπλέντερ φρούτα εποχής σε διάφορους συνδυασμούς. Συνιστάται η μπανάνα γιατί του δίνει πηκτή γεύση με μήλο, κίουι, φράουλες, αχλάδι, ροδάκινο κλπ. Επίσης αν δοκιμάσετε γάλα σόγιας με μήλο και κανέλλα, έχετε ένα πολύ γευστικό milk shake που αρέσει πολύ στα παιδιά. Όλα τα φρούτα συνιστώνται να είναι βιολογικά και να πολτοποιούνται με την φλούδα τους (όχι αποχυμωτές).
  • Δύο φέτες ψωμί ντίνκελ, ή πολύσπορο στις οποίες έχετε αλείψει ταχίνι ανακατεμένο με χαρουπόμελο (αντί για μαρμελάδα).
  • Αυγά ποσέ. Τα αυγά ποσέ είναι μία εύγεστη υγιεινή εναλλακτική λύση στα τηγανητά και τις ομελέτες. Βράζετε νερό στο τηγάνι (1-2 δάκτυλα) με λίγο ξύδι (1 κουτ. σούπας). Όταν βράσει το νερό, προσθέτετε σιγά σιγά και προσεκτικά το αυγό με την βοήθεια μίας σπάτουλας ή ενός φλιτζανιού, έτσι ώστε πέφτοντας στο νερό το ασπράδι του αυγού να «απλώσει» όσο το δυνατόν λιγότερο. Το αφήνουμε να βράσει σαν να μαγειρεύαμε αυγά «μάτια». Σερβίρεται πάνω σε μία φέτα ψωμί στην οποία έχουμε αλείψει λίγο λάδι ή σε λίγο σπανάκι. Συνοδεύεται πολύ ωραία με γιαούρτι.
  • Ομελέτα με λαχανικά. Η ομελέτα μαγειρεύεται με ελάχιστο λάδι (έχουμε απλώς αλείψει με λίγο χαρτί το αντικολλητικό τηγάνι). Απλώνουμε τα κτυπημένα αυγά σε όλο το τηγάνι και στο κέντρο τους βάζουμε λίγο κρεμμύδι και φρέσκια ντομάτα. Διπλώνουμε την ομελέτα και την σερβίρουμε. Παραλλαγή: πριν βάλουμε τα αυγά. τηγανίζουμε χωρίς λάδι κρεμμύδια, ντομάτα, πιπεριά και αγγούρι και όταν έχουν βγάλει το ζουμί τους, και τα αυγά και τα ανακατεύουμε με το πιρούνι σαν στραπατσάδα.

Σάντουιτς:ωμί σικάλεως, καλαμποκιού ή ντίνκελ) με

  • ώριμο αβοκάντο στο μπλέντερ με τόφου, λίγο ελαιόλαδο και λεμόνι (Το τόφου είναι προϊόν ζύμωσης σόγιας σαν τυρί, πολύ ωφέλιμο. Συνιστάται να αγοράζεται από βιολογικά καταστήματα για να μην είναι μεταλλαγμένο). Μπορείτε να το αναμίξετε και με λίγη μουστάρδα ή ντομάτα φρέσκια.
  • Λουκάνικα από τόφου (σε καταστήματα βιολογικών τροφών) με φρέσκια ντομάτα, μαρούλι και μουστάρδα. (Υγιεινή παραλλαγή στα hot dog).
  • Ταχίνι με χαρουπόμελο
  • Ώριμο αβοκάντο με βιολογική φέτα (από γίδινο ή πρόβειο γάλα) και φρέσκια ντομάτα
  • Αραβική πίτα (υπάρχει στα σουπερμάρκετ) με φαλάφελ και μίγμα από γιαούρτι με ταχίνι ή χούμους ή φαλάφελ και λαχανικά (μαρούλι, ντομάτα κλπ.). Τα φαλάφελ είναι ρεβυθοκεφτέδες και υπάρχουν έτοιμα ή σε σκόνη σε μαγαζιά υγιεινής διατροφής. Τυλίγετε το μίγμα σας στην αραβική πίτα σαν «μασούρι» ώστε να είναι πιο εύκολο να το τρώνε τα παιδιά χωρίς να λερώνονται.
  • Χούμους με κομματάκια λάχανο άσπρο ή κόκκινο
  • Βραστό αυγό με φρέσκια ντομάτα, μαρούλι, αγγούρι κλπ.

Άλλα συνοδευτικά που μπορεί το παιδί να παίρνει μαζί του στο σχολείο:

  • καλαμπόκι ολόκληρο (βρασμένο ή ψημένο)
  • ψητά κάστανα
  • ξερά φρούτα (σύκα, χουρμάδες)
  • φρέσκα φρούτα (πλυμένο μήλο με τα φλούδια, αλλά οπωσδήποτε βιολογικό, μπανάνα, αχλάδι κλπ.)
  • κεσεδάκι γιαούρτι με φρούτα
  • ξηρούς καρπούς (αμύγδαλα, φουντούκια, καρύδια κλπ.) άψητα και ανάλατα.

Τέλος είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το νερό είναι το καλύτερο θρεπτικό στοιχείο και η σωστή ενυδάτωση όχι μόνο αποτοξινώνει τον οργανισμό αλλά προσφέρει ενέργεια ειδικά στον εγκέφαλο και διατηρεί όλα τα κύτταρα υγιή διότι ουσιαστικά αυτά πλέουν κυριολεκτικά σε νερό το οποίο αποτελεί πάνω από το 70% του σώματος.

Όλα τα παραπάνω μαζί με τακτική άσκηση θα δημιουργήσουν γερούς και υγιείς οργανισμούς και παιδιά που θα είναι ψυχοσωματικά ισορροπημένα σε όλες τους τις εκδηλώσεις. Πιο σημαντικά θα τα βοηθήσει να αναπτύξουν ένα ισχυρό οργανισμό στην ενηλικίωση τους που θα αποφεύγει παθολογικά συμπτώματα και θα διατηρεί υψηλά επίπεδα ψυχοσωματικής υγείας.

Γιώργος Μηνούδης Κλινικός Ορθομοριακός Διατροφολόγος

Πηγή

Έλλειψη θηλασμού ένα από τα κύρια αίτια της επιδημίας της παιδικής παχυσαρκίας στην Ελλάδα

6 Σχόλια

Δρ. Αντώνης Καφάτος, Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης

Η παχυσαρκία έχει πάρει επιδημικές διαστάσεις τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Το αυξημένο σωματικό βάρος και η παχυσαρκία συνοδεύονται από πολλούς παράγοντες που οδηγούν σε καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνους, σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ, οστεοαρθρίτιδες, θρομβοφλεβίτιδες και άλλα χρόνια νοσήματα. Σε πρόσφατη μελέτη που χρηματοδοτήθηκε από τη Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Ηρακλείου σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 505 ατόμων ηλικίας 20 με 65 χρόνων στην περιοχή της Μεσσαράς (6 δήμοι με 42,000 πληθυσμό) διαπιστώθηκε ότι το 87% του πληθυσμού αυτού ήταν υπέρβαροι και παχύσαρκοι. Το ποσοστό αυτό υπερβαίνει ακόμη και τις ΗΠΑ και τη Δυτική Ευρώπη. Σε αντιπροσωπευτικό δείγμα παιδιών ηλικίας 9-17 χρόνων από όλο το νομό Ηρακλείου που εξετάστηκε το 1982 το ποσοστό των υπέρβαρων και παχύσαρκων ήταν 20%. Εξέταση παιδιών της ίδιας ηλικίας το 2002 έδειξε ότι το ποσοστό αυτό διπλασιάστηκε (40%).

Χωρίς αμφιβολία η υπερκατανάλωση τροφίμων με μεγάλη ενεργειακή πυκνότητα όπως μπισκότα, σοκολάτες, πατατάκια, πίτσες, παγωτά, φαγητό ταχυεστιατορίων, μαζί με την καθιστική ζωή και την έλλειψη επαρκούς σωματικής άσκησης έχει οδηγήσει σε αυτή την κατάσταση. Πολλοί άλλοι παράγοντες συμβάλλουν στη γρήγορη διόγκωση της επιδημίας αυτής όπως η έλλειψη ποδηλατοδρόμων ακόμα και πεζοδρομίων, η έλλειψη επαρκών αθλητικών εγκαταστάσεων, τα προγράμματα τηλεόρασης με διαφήμιση ακατάλληλων τροφίμων και αναψυκτικών και γενικά η έλλειψη εθνικής πολιτικής για την πρόληψη, τη διατροφή και τη σωματική άσκηση. Ένας σοβαρός παράγων που συμβάλει στην αύξηση της παιδικής παχυσαρκίας είναι η έλλειψη θηλασμού. Η σύνθεση του αγελαδινού γάλακτος είναι τέτοια ώστε να εξασφαλίζει ταχεία ανάπτυξη στα μοσχάρια που συμπληρώνουν την ανάπτυξη τους την ηλικία των 18 μηνών. Αντίθετα το γάλα της μητέρας έχει διαφορετική σύνθεση για την ανάπτυξη του παιδιού που συμπληρώνεται στα 18 χρόνια.

Όπως διαπιστώθηκε πρόσφατα το 80% των μητέρων που γεννούν σε δημόσια και ιδιωτικά μαιευτήρια του Ηρακλείου ούτε καν προσπαθούν να θηλάσουν. Το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει στις Σκανδιναβικές χώρες όπου το 80% των μητέρων θηλάζουν αποκλειστικά για 6 μήνες και συνεχίζουν το θηλασμό παράλληλα με άλλες τροφές μέχρι τον 12ο μήνα.

Ένας από τους κυριότερους λόγους που δεν θηλάζουν οι μητέρες στη χώρα μας είναι οι εταιρίες παιδικών τροφών που έχουν δικτυωθεί σε όλα τα ιδιωτικά και δημόσια μαιευτήρια της χώρας και πλησιάζουν τις μητέρες με δώρα μπιμπερό και γάλα αγελάδας αλλά και το νοσηλευτικό προσωπικό των μαιευτικών κλινικών που χωρίς καν να ρωτήσουν τη μητέρα δίνουν γάλα με μπιμπερό στο νεογέννητο. Αυτό είναι η αιτία που αποτυγχάνει κάθε προσπάθεια θηλασμού. Ο λόγος είναι ότι το νεογέννητο παίρνει το γάλα πολύ πιο εύκολα από το μπιμπερό ενώ από το μαστό χρειάζεται προσπάθεια για να θηλάσει. Επιπρόσθετα το ξένο γάλα είναι πιο γλυκό και έτσι το βρέφος αρνείται να πάρει το γάλα της μητέρας αφού έχει δοκιμάσει πρώτα το γάλα με το μπιμπερό.

Στις σπάνιες περιπτώσεις που καταφέρνει η μητέρα να θηλάσει, το βρέφος δεν αυξάνει το βάρος του με τόσο γρήγορο ρυθμό όσο αυξάνεται με το ξένο γάλα. Αυτό όμως είναι το σωστό για αυτό τα θηλάζονται βρέφη έχουν χαμηλότερο βάρος από τα μη θηλάζοντα και ο κίνδυνος παχυσαρκίας είναι μικρότερος. Δυστυχώς αυτό το εκμεταλλεύονται οι εταιρίες παιδικών τροφών και με διάφορους τρόπους στέλνουν μηνύματα ότι το γάλα της μητέρας είναι «αδύνατο» και πρέπει να το αντικαταστήσουν με το γάλα της εταιρίας τους.

Φθάνουν ακόμα και στο σημείο να διαφημίζουν ότι τα παιδιά που παίρνουν ξένο γάλα θα γίνουν πιο έξυπνα απ’ αυτά που θηλάζουν γιατί ορισμένες εταιρίες προσθέτουν ω-3 λιπαρά οξέα. Αυτό όμως είναι τελείως παράλογο και χωρίς καμία επιστημονική βάση γιατί το γάλα της μητέρας έχει την ιδανική σύνθεση και με την απαραίτητη ποσότητα ω-3 λιπαρών οξέων που εξασφαλίζει την άριστη ανάπτυξη του εγκεφάλου. Υπερβολική ποσότητα ω-3 λιπαρών οξέων είναι βλαπτική γιατί είναι ευαίσθητα στις οξειδώσεις με αποτέλεσμα να σχηματίζονται ελεύθερες ρίζες υπεροξειδίων των λιπαρών οξέων που αυξάνουν το οξειδωτικό stress από πολύ νωρίς στη ζωή. Το οξειδωτικό stress ευθύνεται για όλα τα χρόνια νοσήματα όπως του νευρικού και καρδιαγγειακού συστήματος, τους διάφορους καρκίνους, λευχαιμία κ.α. Γι αυτό όλες οι μητέρες που πρόκειται να γεννήσουν πρέπει να απαιτούν να έχουν το νεογέννητο δίπλα τους εφόσον είναι υγιές και δεν παρουσιάζει προβλήματα και να μην επιτρέψουν στο νοσηλευτικό προσωπικό να δώσει γάλα με μπιμπερό στο βρέφος τους. Φυσικά δεν θα πρέπει να δεχθούν τα δώρα των εταιριών παιδικών τροφών. Για να γίνουν όμως αυτά πρέπει η μητέρα να έχει προετοιμαστεί στο τελευταίο τρίμηνο της εγκυμοσύνης ότι θα θηλάσει αποκλειστικά το βρέφος της για ένα εξάμηνο χωρίς άλλες τροφές. Αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος διατροφής του βρέφους της άριστη σωματική και νοητική ανάπτυξη. Εφόσον η μητέρα έχει ισχυρή θέληση και είναι αποφασισμένη να θηλάσει δεν υπάρχει περίπτωση αποτυχίας του θηλασμού. Εξάλλου πριν από τη δεκαετία του 50 και 60 όλες οι μητέρες θήλαζαν τα βρέφη τους. Στις σπανιότατες περιπτώσεις που δεν μπορούσαν να θηλάσουν η μητέρα έβρισκε κάποια άλλη γυναίκα να θηλάσει το παιδί της.

Τελευταία διαπιστώθηκε ότι η έλλειψη θηλασμού και η χρήση αγελαδινού γάλακτος με μπιμπερό συνεχίζεται και μετά τον 12ο μήνα, ακόμη και στο νηπιαγωγείο και στις πρώτες τάξεις του δημοτικού.

Πρόσφατη μελέτη του Παν/μίου Κρήτης σε συνεργασία με την Παιδιατρική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων και τη Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Χανίων έδειξε ότι ποσοστό 40% των παιδιών ηλικίας 4 με 7 χρόνων που φοιτούν στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και τα νηπιαγωγεία του νομού Χανίων συνεχίζουν να παίρνουν το γάλα τους με το μπιμπερό.

Αυτό έχει πολύ άσχημες συνέπειες για τα δόντια ενώ τα παιδιά παίρνουν μεγάλη ποσότητα ενέργειας από το γάλα με αποτέλεσμα μεγαλύτερα ποσοστά παχυσαρκίας. Τα ποσοστά παχυσαρκίας είναι ακόμα μεγαλύτερα στα παιδιά που παίρνουν πολύ γάλα με το μπιμπερό και με το ποτήρι.

Ενώ τα παιδιά αυτά έχουν αυξημένο βάρος ή είναι παχύσαρκα έχουν παράλληλα ανεπάρκειες από πολλά θρεπτικά συστατικά γιατί δεν παίρνουν επαρκή ποσότητα τροφής από τις υπόλοιπες κατηγορίες τροφίμων (εκτός των γαλακτοκομικών).

Οι άλλες κατηγορίες τροφίμων είναι:

  1. Κρέας, ψάρι, αυγό, όσπρια
  2. Δημητριακά, ψωμί-ρύζι-μακαρόνια-καλαμπόκι-αρακάς κ.α.
  3. Λαχανικά ωμά και μαγειρεμένα
  4. Φρούτα
  5. Το αγνό παρθένο ελαιόλαδο που πρέπει να είναι η μοναδική λιπαρή ουσία. Αν αυτό είναι βιολογικό είναι ακόμη καλύτερο.

Στις περιπτώσεις που το βρέφος πήρε τεχνητή διατροφή το μπιμπερό πρέπει να διακοπεί στους 12 μήνες. Μετά την ηλικία αυτή αν το παιδί αρνείται να πάρει γάλα με ποτήρι η μητέρα δεν πρέπει να επιμείνει. Το γάλα δεν είναι απαραίτητη τροφή μετά την ηλικία των 12 μηνών αφού το παιδί μπορεί να πάρει κάλλιστα γιαούρτι ή τυρί. Η διαμάχη που έχουν συνήθως οι μητέρες με τα παιδιά τους για να πιουν γάλα πριν φύγουν για το νηπιαγωγείο ή το σχολείο πρέπει να σταματήσει.

Το παιδί όπως και όλη η οικογένεια χρειάζεται να έχουν μαζί ένα πλήρες πρωινό. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει δημητριακά με όλο το πίτουρο όπως ο χόνδρος (αλεσμένο σιτάρι) ή νιφάδες βρώμης με λίγο γάλα, γιαούρτι ή ρυζόγαλο, ένα με δύο φρούτα και ένα αυγό 4-5 φορές την εβδομάδα. Τα corn flakes δεν συνιστώνται γιατί έχουν πολύ ζάχαρη και καθόλου διαιτητικές ίνες. Οι γονείς μπορούν να έχουν καφέ ή τσάι.

Εναλλακτικό πρωινό μπορεί να είναι ελιές με μαύρο ψωμί ή παξιμάδι με ελαιόλαδο και ντομάτα ή ομελέτα με λαχανικά.

Το Παν/μιο Κρήτης και η Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής έχει εκδώσει δύο βιβλία:

Ένα για την υγεία και διατροφή στην εγκυμοσύνη που περιλαμβάνει οδηγίες για επιτυχή θηλασμό.

Το δεύτερο αφορά στην υγεία και διατροφή του βρέφους και του παιδιού προσχολικής ηλικίας και έχει πρόσφατα επανεκδοθεί με βελτιωμένες καμπύλες ανάπτυξης από τη Νομαρχιακή αυτοδιοίκηση Χανίων.

Επίσης πρόσφατα το Υπουργείο Υγεία ανέθεσε στο Παν/μιο Κρήτης και στην Κλινική Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής την αναβάθμιση του βιβλιαρίου υγείας του παιδιού που δίνεται μετά τον τοκετό. Το έργο αυτό ολοκληρώθηκε και παραδόθηκε στο Υπουργείο Υγείας ενώ αναμένεται να εκδοθεί και να διανεμηθεί στις μητέρες.

Στο νέο αυτό βιβλιάριο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο θηλασμό, στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας με αποφυγή τροφίμων με μεγάλη ενεργειακή πυκνότητα, αυξημένη περιεκτικότητα σε κορεσμένο λίπος, αλάτι και ζάχαρη, ενώ δίδονται οδηγίες για σωστή διατροφή βασισμένες σε μεγάλο βαθμό στην παραδοσιακή ελληνική διατροφή.

Επίσης τονίζεται η σημασία της σωματικής άσκησης και η αποφυγή του παθητικού και ενεργητικού καπνίσματος ιδιαίτερα μέσα στο σπίτι παρουσία των παιδιών. Επιπλέον περιλαμβάνει έγχρωμες απεικονίσεις των καμπύλων ανάπτυξης συμπεριλαμβανομένων της περιμέτρου μέσης και του δείκτη μάζας σώματος ώστε να είναι εύκολο για της μητέρες να διακρίνουν παρεκκλίσεις από τη φυσιολογική ανάπτυξη.

Το Υπουργείο Υγείας είναι άξιο συγχαρητηρίων που αποφάσισε να βελτιώσει το βιβλιάριο υγείας του παιδιού. Στην επόμενη φάση θα είναι εξαιρετικά χρήσιμο το Υπουργείο Υγείας να αναλάβει την έκδοση του βιβλίου για την υγεία και διατροφή στην εγκυμοσύνη που θα δίνεται δωρεάν σε όλες τις έγκυες γυναίκες της χώρας.

Δρ. Αντώνης Καφάτος
Καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης
Διευθυντής Τομέα Κοινωνικής Ιατρικής

Πηγή

Older Entries