Ίκτερος στα μωρά και σχετικές πρακτικές που βλάπτουν τον θηλασμό

Σχολιάστε

 

Ίκτερος είναι το κίτρινο χρώμα στο δέρμα εξαιτίας μιας ουσίας που λέγεται χολερυθρίνη. Τα μωρά γεννιούνται με ανώριμο συκώτι, με αποτέλεσμα να μη μπορούν να απομακρύνουν αποτελεσματικά αυτήν την ουσία. Αυτό σημαίνει ότι πολλά νεογνά θα εμφανίσουν το λεγόμενο φυσιολογικό ίκτερο, ένα εμφανές κίτρινο χρώμα ιδιαίτερα έντονο στις τρεις με τέσσερις ημέρες μετά τη γέννηση, το οποίο σταδιακά εξαφανίζεται μέσα στις πρώτες εβδομάδες.
Ο φυσιολογικός ίκτερος απαιτεί μόνο παρακολούθηση από τη μεριά του γιατρού. Εξετάσεις αίματος για την τιμή της χολερυθρίνης είναι καλό να γίνονται με περίσκεψη, εφόσον προκαλούν πόνο, μπορεί να αγχώσουν αναίτια και να δώσουν το έναυσμα για λανθασμένες πρακτικές. Εξάλλου υπάρχουν και αναίμακτες μέθοδοι για τη μέτρηση της χολερυθρίνης. Συχνά είναι αρκετή απλή έκθεση του μωρού στο φως της ημέρας για κάποια χρονικά διαστήματα μέσα στο 24ωρο. Αν ο ίκτερος είναι έντονος είναι πιθανό να γίνει φωτοθεραπεία, να τοποθετηθεί δηλαδή το μωρό κάτω από μια λάμπα στο μαιευτήριο ώστε η χολερυθρίνη να απορροφηθεί πιο γρήγορα. Σε αυτήν την περίπτωση ο θηλασμός όχι μόνο πρέπει να συνεχιστεί, αλλά να γίνουν προσπάθειες για αποτελεσματικότερη τεχνική και πιο συχνό τάισμα στο στήθος. Τσάι, νερό, ζαχαρόνερο και ξένο γάλα δεν έχουν σημαντική θέση στην αντιμετώπιση του νεογνικού ικτέρου.
Πολύ υψηλά επίπεδα χολερυθρίνης στο αίμα του παιδιού μπορούν να προκαλέσουν κερνίκτερο, μια σπάνια αλλά πολύ σοβαρή πάθηση με μόνιμα νευρολογικά προβλήματα. Ο κερνίκτερος συχνά συσχετίζεται με το λεγόμενο «ίκτερο του μη θηλασμού». Πρόκειται για γυναίκες που δεν έκαναν καλό ξεκίνημα, δε θήλασαν αμέσως το μωρό τους, δεν έμαθαν τις σωστές τεχνικές για την τοποθέτηση του μωρού στο στήθος και το πιάσιμο της θηλής, πήραν λάθος οδηγίες από επαγγελματίες υγείας και έφυγαν από το μαιευτήριο χωρίς το μωρό να παίρνει στην πραγματικότητα γάλα από το στήθος και χωρίς ραντεβού στο σπίτι με ειδικό γαλουχίας. Τα μωρά αυτά επιστρέφουν σύντομα στο νοσοκομείο βαριά άρρωστα και αφυδατωμένα, με σημαντική πιθανότητα να πάθουν κερνίκτερο. Ωστόσο για τις περιπτώσεις αυτές φυσικά και δε φταίει ο θηλασμός αλλά η κακή υποστήριξη της θηλάζουσας μητέρας από το σύστημα υγείας, που οδήγησε σε αναποτελεσματικό θηλασμό, μεγάλη απώλεια βάρους και σε ένα άρρωστο παιδί. Πρώιμος, ανεμπόδιστος, επιτυχημένος θηλασμός με σωστή καθοδήγηση από το μαιευτήριο δε θα φέρει σχεδόν ποτέ ένα παιδί στο δρόμο του κερνίκτερου.
Ο αποκλειστικός θηλασμός είναι ο φυσιολογικός τρόπος διατροφής για τα βρέφη. Ο φυσιολογικός ίκτερος είναι συχνά παρατεταμένος σε μωρά που θηλάζουν. Είναι πιθανό να παραμείνουν κίτρινα για αρκετές εβδομάδες, έως και τρεις μήνες. Η αιτία είναι άγνωστη αλλά το σίγουρο είναι ότι δεν πρόκειται για πρόβλημα υγείας. Τα μωρά αυτά είναι εντελώς φυσιολογικά και το επίμονο κιτρίνισμά τους δεν έχει καμία άμεση ή απώτερη συνέπεια. Τελευταίες έρευνες μάλιστα προσφέρουν ενδείξεις ότι ο παρατεταμένος ίκτερος του θηλασμού ίσως αποτελεί πλεονέκτημα για το μωρό που θηλάζει, σε σύγκριση με εκείνο που παίρνει μπιμπερό. Η χολερυθρίνη είναι αντιοξειδωτική ουσία και δυνητικά χρήσιμη, με θετικό ρόλο. Πολλές παράμετροι του ζητήματος βρίσκονται ακόμα υπό έρευνα. Εκείνο που οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν είναι ότι ένα βρέφος δύο μηνών που είναι ελαφρώς κίτρινο, θηλάζει αποκλειστικά, μεγαλώνει σωστά, .έχει φυσιολογικά κόπρανα (όχι άσπρα ή αποχρωματισμένα) και φυσιολογικά ούρα (όχι σκούρα ή υπέρχρωμα) και φαίνεται υγιές στην κλινική εξέταση του γιατρού, δεν χρειάζεται σε καμία περίπτωση να σταματήσει, προσωρινά ή μόνιμα, το θηλασμό. Πολλές μητέρες έχουν διακόψει τη γαλουχία αναίτια, ενάντια στα επιστημονικά δεδομένα. Ο γιατρός πρέπει να καθησυχάσει τον εαυτό του και τους γονείς, παραγγέλνοντας κάποιες απλές εξετάσεις ώστε να αποκλειστούν σπάνιες αιτίες παρατεταμένου ικτέρου, και έπειτα πρέπει να ενθαρρύνει τη συνέχιση της γαλουχίας.

Στέλιος Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2011

Θηλασμός κατά την εγκυμοσύνη

Σχολιάστε

Συντάκτης: Παπαβέντσης Στέλιος (Παιδίατρος, M.R.C.P.C.H., D.C.H. I.B.C.L.C. )

H Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας συστήνει στις μητέρες του κόσμου να θηλάζουν τα παιδιά τους για τουλάχιστον τα πρώτα δύο χρόνια ζωής. Συχνά, κατά τη διάρκεια της γαλουχίας του πρώτου παιδιού, έρχεται μια νέα εγκυμοσύνη. Είναι πολλές οι μητέρες ανά τον κόσμο που συνεχίζουν τον θηλασμό του πρώτου παιδιού τους κατά την εγκυμοσύνη τους. Τα πιθανά οφέλη και κίνδυνοι αυτής της πρακτικής δεν έχουν έως τώρα μελετηθεί εκτενώς στην επιστημονική βιβλιογραφία.

Στην παραδοσιακή κοινωνία του Ιράν είναι πολύ συχνό φαινόμενο η γαλουχία του μεγαλύτερου παιδιού να συμπίπτει με την νέα εγκυμοσύνη. Ερευνητές από το Ιράν θέλησαν να συγκρίνουν την έκβαση της εγκυμοσύνης ανάμεσα σε δύο ομάδες μητέρων, εκείνων που θήλαζαν κατά τη διάρκειά της και εκείνων που δεν θήλαζαν. Οι Ιρανοί ερευνητές αναφέρουν ότι, παρά τη διαδεδομένη πολιτισμική δαιμονοποίηση της πρακτικής, η πρακτική του θηλασμού κατά την εγκυμοσύνη είναι συχνή στο Ιράν και οι αναφερόμενοι κίνδυνοι από την πρακτική είναι ανεπιβεβαίωτοι στην επιστημονική βιβλιογραφία.

Πήραν λοιπόν δύο ομάδες μητέρων: μια ομάδα με μητέρες ενός ή περισσότερων παιδιών που είχαν νέα εγκυμοσύνη, κατά τη διάρκεια της οποίας δεν θήλαζαν, και μια ομάδα μητέρων ενός ή περισσότερων παιδιών που είχαν νέα εγκυμοσύνη, κατά τη διάρκεια της οποίας συνέχιζαν τον θηλασμό. Συνέκριναν τις δύο ομάδες ως προς την συχνότητα που εμφάνισαν για να φτάσουν σε τελειόμηνο τοκετό και ως προς το βάρος γέννησης του νεογέννητου.

240 μητέρες ταξινομήθηκαν στην πρώτη ομάδα αυτών που δεν θήλαζαν, ενώ άλλες 80 μπήκαν στην ομάδα που θήλαζαν κατά την εγκυμοσύνη για τουλάχιστον 30 μέρες. Οι δύο ομάδες είχαν παρόμοια χαρακτηριστικά ως προς την ηλικία της μητέρας, τα ιατρικά – μαιευτικά προβλήματα, την πρόσληψη βάρους κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στην συχνότητα πρόωρων και τελειόμηνων γεννήσεων ανάμεσα στις δύο ομάδες, ούτε υπήρχαν διαφορές στο βάρος γέννησης των παιδιών. Ακόμα και μέσα στην ομάδα μητέρων που θήλαζαν, δεν βρέθηκε καμία διαφορά στην συχνότητα προωρότητας και στο βάρος γέννησης ανάμεσα σε μητέρες που θήλαζαν στην αρχή της εγκυμοσύνης και έπειτα διέκοψαν και σε μητέρες που θήλαζαν καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και έπειτα έκαναν tandem nursing (θηλασμός του νεογέννητου και του νηπίου).

Οι επιστήμονες συμπεραίνουν ότι ο θηλασμός κατά τη διάρκεια μιας ομαλής εγκυμοσύνης δεν αυξάνει την πιθανότητα να υπάρξουν αρνητικές συνέπειες στη μητέρα ή στο νεογέννητο. Νοσοκόμες, μαίες, μαιευτήρες – γυναικολόγοι και άλλοι γιατροί πρέπει να δίνουν στις έγκυες μητέρες κατάλληλη βασισμένη σε τεκμηρίωση καθοδήγηση και να εστιάζουν την προσοχή τους όχι στο να αποτρέπουν τον θηλασμό κατά την εγκυμοσύνη χωρίς επιπλοκές, αλλά στην κατάλληλη διατροφική υποστήριξη της μητέρας που συνεχίζει τη γαλουχία κατά την εγκυμοσύνη της.

Πηγή: Healthierworld

Διαβάστε επίσης: Θηλασμός κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης

Πρόωρα στην Ελλάδα

2 Σχόλια

Γεννιέται παιδί πρόωρο στις 28 εβδομάδες εγκυμοσύνης. Είναι το ξεκίνημα ενός δύσκολου ταξιδιού, με το εύθραυστο νεογέννητο να παραμένει στην Εντατική Μονάδα Προώρων για τους επόμενους 3 μήνες.

Το μωρό απομακρύνεται στην Εντατική Προώρων για να του παρασχεθεί αναπνευστική υποστήριξη. Λίγη ώρα αργότερα ο παιδίατρος – νεογνολόγος έρχεται στο δωμάτιο της μητέρας και εξηγεί στους γονείς την κατάσταση υγείας του παιδιού. Τους αναλύει το γεγονός ότι, ακόμα και εάν η μητέρα δεν έχει σκοπό να θηλάσει το παιδί της σε βάθος χρόνου, είναι πολύ σημαντικό η μητέρα κατά τις επόμενες ημέρες να ενεργοποιήσει τη γαλουχία ώστε να δοθεί το γάλα της, όταν είναι εφικτό, στο παιδί της. Το μητρικό γάλα για τα πρόωρα είναι φάρμακο που σώζει ζωές και πρέπει οπωσδήποτε να είναι η πρώτη τροφή που εκείνο θα λάβει.

Κατά τις επόμενες ώρες η επικεφαλής μαία της Μονάδας εξηγεί στη μητέρα αναλυτικά τον τρόπο που θα ενεργοποιήσει την παραγωγή της σε γάλα. Της παρέχεται καλής ποιότητας νοσοκομειακό θήλαστρο και ενθαρρύνεται να ξεκινήσει αντλήσεις με αυτό μέσα στις πρώτες 6 ώρες από τον τοκετό, κάνοντας ακολούθως τουλάχιστον 8 αντλήσεις το 24ωρο. Της παρέχεται ειδικός χώρος στη Μονάδα για να κάνει τις αντλήσεις, ψυγείο και άλλες ανέσεις. Τις δίνονται σαφείς και αναλυτικές οδηγίες για την διατήρηση του μητρικού γάλακτος και για τις διαδικασίες αποθήκευσης και μεταφοράς του στη Μονάδα όταν η λεχώνα πάρει εξιτήριο για το σπίτι και αντλεί το γάλα της εκεί.

Οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες για την υγεία του νεογέννητου. Η μητέρα έρχεται τακτικά κοντά στο μωρό της, κοντά στη θερμοκοιτίδα, αρκετές φορές το 24ωρο, όσο το επιτρέπει η δική της υγεία και εκείνη του μωρού της. Αφήνεται να βγάλει φωτογραφία και να αγγίξει το βρέφος της.
Το πρώτο γάλα που έβγαλε με το θήλαστρο κατά τις πρώτες ώρες μετά τη γέννηση δίνεται σε ελάχιστες ποσότητες στο άρρωστο μωρό της με καθετήρα από τη μύτη του, ώστε να βοηθήσει στην ανάπτυξη του εντέρου του και στην άμυνά του.
Η μητέρα πέντε μέρες μετά τον τοκετό παίρνει εξιτήριο για το σπίτι της. Εκεί συνεχίζει τις συστηματικές αντλήσεις με το θήλαστρο. Το γάλα που βγαίνει το παίρνουν προσεκτικά οι μαίες της Μονάδας και το αποθηκεύουν για να δοθεί στο παιδί. Η κατάσταση της υγείας του παιδιού σιγά – σιγά καλυτερεύει. Σταδιακά λαμβάνει περισσότερο μητρικό γάλα με τον καθετήρα, την ίδια χρονική περίοδο που το γάλα της μαμάς αυξάνεται.
Οι γονείς έχουν το ελεύθερο να βρίσκονται κοντά στο παιδί τους, μέσα στη Μονάδα, για τον περισσότερο χρόνο της ημέρας, με εξαίρεση μόνο τα μικρά χρονικά διαστήματα που το μωρό πρέπει να κάνει διαγνωστικές εξετάσεις ή να λάβει κάποια θεραπεία. Η μητέρα διδάσκεται από το προσωπικό που φροντίζει το παιδί πώς να κάνει φροντίδα Καγκουρώ: Με το παιδί σε αναπνευστική υποστήριξη ακόμα αλλά σταθερό, η μητέρα το παίρνει αγκαλιά δίπλα από την θερμοκοιτίδα του, σε επαφή δέρμα με δέρμα με το στήθος της. Το βρέφος ηρεμεί, το ίδιο και η μητέρα. Την υπόλοιπη ώρα που το παιδί βρίσκεται στη θερμοκοιτίδα η μητέρα μπορεί να του μιλάει, να του τραγουδάει, να αγγίζει το χεράκι του. Κουβεντιάζει με τη νοσοκόμα, ρωτάει ό,τι θέλει, είναι ελεύθερη να παρακολουθήσει την όλη φροντίδα, τις επισκέψεις των γιατρών την ώρα που εξετάζουν το παιδί της, την ενημερώνουν απλά και κατανοητά για τα προβλήματα της υγείας του, κάνουν τους γονείς ενεργούς συμμέτοχους στις ιατρικές αποφάσεις και στις θεραπευτικές επιλογές.

Η πορεία δεν είναι εύκολη. Περνούν εβδομάδες με την υγεία του παιδιού πότε να πηγαίνει προς το καλύτερο, πότε προς το χειρότερο. Οι γονείς πηγαινο-έρχονται από το σπίτι στη Μονάδα ξοδεύοντας τον περισσότερο χρόνο της ημέρας τους δίπλα στο άρρωστο παιδί τους. Η μητέρα ενθαρρύνεται να αντλεί γάλα διατηρώντας οπτική επαφή με το μικρό της, ώστε να αυξάνεται η ροή μητρικού γάλακτος. Η φροντίδα Καγκουρώ συνεχίζεται. Τα γεύματα του μωρού, με μητρικό γάλα πάντα, έχουν γίνει πιο μεγάλα μέσα από τον ρινογαστρικό καθετήρα. Για να αναπτυχθεί πληρέστερα το βρέφος, προστίθεται στο μητρικό γάλα ένα ενισχυτικό μείγμα μετάλλων και βιταμινών.

Τέσσερις εβδομάδες μετά την γέννηση το παιδί μεταφέρεται από το δωμάτιο εντατικής φροντίδας στο δωμάτιο για πιο υγιή και μεγαλύτερα πρόωρα. Κάνει τώρα τις πρώτες ζωηρές θηλαστικές κινήσεις με το στόμα του. Στις πολλές ώρες που βρίσκεται σε επαφή δέρμα με δέρμα με τη μητέρα του, αφήνεται πλέον να γλείψει τη θηλή της, να την πιάσει με το στόμα του και να κάνει τις πρώτες ανεπιτυχείς προσπάθειες να φάει από αυτήν.

Κατά τις επόμενες εβδομάδες το μωρό τρώει και μεγαλώνει ραγδαία. Μητρικό γάλα δίνεται, είτε από τη μαμά είτε από το προσωπικό, γουλιά γουλιά με ανοιχτό κυπελλάκι. Πριν από κάθε τάισμα το μωρό περνάει ώρα αγκαλιά με τη μητέρα του και αφήνεται να κάνει προσπάθειες στο στήθος της. Το μωρό δεν γνώρισε ποτέ ούτε μπιμπερό ούτε πιπίλα, ώστε να μην μπερδευτεί και δεν καταφέρει να θηλάσει.

Οκτώ εβδομάδες μετά την γέννηση, η μητέρα συνεχίζει τις αντλήσεις και έχει φτιάξει μια σημαντικού μεγέθους αποθήκη μητρικού γάλακτος. Το μωρό θηλάζει από το στήθος της μάνας του κάθε φορά που δείχνει σημάδια πείνας, και, εάν χρειάζεται, λαμβάνει και «συμπλήρωμα» μητρικού γάλακτος με το κυπελλάκι.

Δέκα εβδομάδες μετά την γέννησή του και το παιδί είναι σε λίγες μέρες έτοιμο για εξιτήριο. Η μητέρα έχει σχεδόν εγκατασταθεί στην Εντατική Μονάδα και στην οικογένεια έχει δοθεί ειδικό αποκλειστικό δωμάτιο που παρέχεται για τα παιδιά που είναι έτοιμα για εξιτήριο. Η μητέρα φροντίζει συνεχώς το μωρό της, του αλλάζει πάνες, του δίνει φάρμακα, το θηλάζει κατευθείαν από το στήθος. Τις τελευταίες 2-3 μέρες πριν το εξιτήριο το μωρό θηλάζει αποκλειστικά, χωρίς κανένα συμπλήρωμα, ώστε οι γιατροί να δουν κατά πόσο είναι έτοιμο για αυτό και κατά πόσο συνεχίζει να βάζει βάρος με αποκλειστικό θηλασμό.

12 εβδομάδες μετά τη γέννηση και οι γονείς ευτυχείς παίρνουν το μωρό τους στο σπίτι. Το παιδί είναι υγιές, θηλάζει αποκλειστικά, επιτυχώς και αποτελεσματικά. Μια μαία από την Μονάδα θα έρθει για μερικές επισκέψεις στο σπίτι κατά τις επόμενες μέρες ώστε να βεβαιωθεί ότι όλα πηγαίνουν καλά.

Ως προς το κομμάτι της διατροφής, αυτή είναι η σύγχρονη φροντίδα των πρόωρα γεννημένων βρεφών που εφαρμόζεται στις σύγχρονες Μονάδες Εντατικής Νεογνών αυτού του κόσμου. Πολλές μητέρες, πολλοί γονείς και πολλά παιδιά που γεννιούνται και νοσηλεύονται σε Μονάδες Εντατικής Νεογνών στην Ελλάδα δεν ζουν τέτοιες εμπειρίες, βιώνουν πολύ διαφορετικά και πιο αντίξοα πράγματα, και αυτό είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα στη χώρα μας.

Παπαβέντσης Στέλιος  (Παιδίατρος, M.R.C.P.C.H., D.C.H. I.B.C.L.C. )

Πηγή: HealthierWorld

Εκπαίδευση των βρεφών στον ύπνο

Σχολιάστε

Η αλήθεια είναι ότι η «εκπαίδευση» των βρεφών στον ύπνο χωρίς διακοπές είναι πολύ αμφιλεγόμενο ζήτημα από επιστημονικής άποψης. Η μόνη μέχρις στιγμής επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση για το θέμα είναι ότι ο νυχτερινός θηλασμός και το co-sleeping ενισχύουν τη διάρκεια του θηλασμού για τον επιστημονικά τεκμηριωμένο θεμιτό στόχο, που είναι για τουλάχιστον δύο χρόνια.

Ως προς τις «διάφορες μεθόδους» εκπαίδευσης ενός βρέφους στο μοναχικό ύπνο και τα «διάφορα βιβλία» που συχνά αναφέρουν πολλοί, είναι όλα το ίδιο, μόνο σε προσοδοφόρες για τους συγγραφείς τους παραλλαγές, και έχουν ως κοινή συνισταμένη το εξής: «Ελεγχόμενο κλάμα».

Ανησυχία υπάρχει στην επιστημονική κοινότητα διεθνώς – και όχι μόνο στους «μαλακούς» γονείς που δε μπορούν να το εφαρμόσουν – για τους κινδύνους του «ελεγχόμενου κλάματος» στην ψυχούλα των βρεφών, αλλά και για το αμφιλεγόμενο έτσι κι αλλιώς μακροπρόθεσμο αποτέλεσμά του: Μωρά που «εκπαιδεύονται» στον μοναχικό ύπνο πρώιμα μπορεί αργότερα, μετά τα 2-3 πρώτα χρόνια της ζωής, να παλινδρομούν, να ξυπνούν, να εμφανίζουν διαταραχές ύπνου, φοβίες κλπ.

Είναι σημαντικό να ενημερώνουμε τους γονείς ότι, από την ώρα που κάνουν ένα παιδί, δεν πρέπει να περιμένουν επιστροφή στην πρότερη «ευεξία» του συνεχόμενου, οκτάωρου ύπνου σχεδόν ποτέ, τουλάχιστον για τα χρόνια της προσχολικής ηλικίας.

Αν δεν είναι ο νυχτερινός θηλασμός, μπορεί να ξυπνούν τη νύχτα για να δώσουν αγκαλιά, ξένο γάλα, νερό στο μικρό τους, για να το σκεπάσουν, για να αλλάξουν πάνα ή αργότερα να το πάνε στην τουαλέτα, για να το παρηγορήσουν από το συνάχι, για να το κοιμήσουν αγκαλιά ώστε να ηρεμήσει ο βήχας του, γιατί πονάνε τα δοντάκια του, είδε εφιάλτη, γιατί απλά θέλουν να ακούν την ανάσα του μωρού τους ενόσω κοιμάται ή απλά γιατί περνάνε και τα δικά τους χρόνια και ο ύπνος τους χειροτερεύει.

Η «ευεξία» του γονιού δεν έχει να κάνει τόσο με τον ανεμπόδιστο ύπνο όσο με την ευτυχία που του φέρνουν τα παιδιά του, με όλο το πακέτο δύσκολης φροντίδας και «ταλαιπωρίας». Το «απαραίτητο οκτάωρο ευεξίας» δεν ανήκει στον κόσμο τούτο…

Eίναι εκπληκτικό το γεγονός ότι πολλές ιδέες, πρακτικές και αντιλήψεις σχετικά με τα μωρά μας δεν έχουν καμία επιστημονική βάση αλλά είναι κατάλοιπα μιας κουλτούρας του παρελθόντος, συμπεριλαμβανομένης της κουλτούρας του μπιμπερό. Έως ένα βαθμό είναι αναμενόμενο γιατί πάντα η καινούργιες επιστημονικές γνώσεις αργούν να γίνουν αποδεκτές και με κόπο αλλάζουν τις παγιωμένες κοινωνικές αντιλήψεις. Είναι επίσης εκπληκτικό το γεγονός ότι εάν μια πρακτική, όσο αντιεπιστημονική και να είναι, είναι ευρέως διαδεδομένη και αποδεκτή, δεν ζητούμε αποδείξεις για αυτήν αλλά ζητούμε αποδείξεις από αυτούς που την αμφισβητούν. Για σκεφτείτε: κάποιος σας λέει ότι μπορεί να πάει στο φεγγάρι και να έρθει σε μια μέρα, χωρίς κανένα πρόβλημα. Λογικό δεν είναι να απαιτήσετε που στηρίζει τα λεγόμενά του; Εάν όμως αυτός έχει καταφέρει να πείσει όλον τον κόσμο, τότε δεν τον αμφισβητούμε, αλλά ζητάμε αποδείξεις από εκείνον που τον αμφισβητεί. Εάν σας πουν ότι το μωρό σας πρέπει να πάρει ένα φάρμακο για το οποίο δεν έχει γίνει καμία έρευνα και δεν έχει φύλλο οδηγιών, θα το δίνατε; Κι όμως, το ελεγχόμενο κλάμα στη βρεφική ηλικία είναι μια παρέμβαση, όπως η χορήγηση φαρμάκου, πιθανά πολύ μεγαλύτερης σημασίας, χωρίς καμία επιστημονική στήριξη. Και αντί να ζητήσουμε φύλλο οδηγιών και επιστημονικές μελέτες που να υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια αυτής της παρέμβασης, ζητούμε από αυτούς που την αμφισβητούν να μας αποδείξουν ότι βλάπτει και δεν είναι αποτελεσματική. Αυτός που προτείνει κάτι χρειάζεται αποδείξεις, όχι εκείνος που δεν δέχεται την πρόταση. Και βέβαια αποδείξεις όχι μόνο στο στενό πλαίσιο εάν το μωρό θα κοιμηθεί περισσότερο κατά τις επόμενες εβδομάδες, αλλά και για επίπεδα άγχους, ορμόνες άγχους, μακροπρόθεσμες συνέπειες στον υπνο μέχρι την ενήλικο ζωή, τυχόν συσχέτιση απώτερα με φοβίες, νευρώσεις κλπ. Μόνον τότε έχει δικαίωμα κάποιος να υποστηρίξει μια παρέμβαση που αφορά την ψυχή ενός μωρού.

Στέλιος Παπαβέντσης-Παιδίατρος

Πηγή: Ιατορ

Αρχέγονα πολυδύναμα κύτταρα στο μητρικό γάλα

6 Σχόλια

Πολλοί από εμάς γνωρίζουμε ότι το μητρικό γάλα έχει την σωστή αναλογία πρωτεινών, λιπαρών και λακτόζης. Επίσης έχουμε ακούσει ότι το γάλα της μαμάς είναι γεμάτο με ουσίες που δρουν ως πρεβιοτικά, προστατεύοντας έτσι το έντερο του παιδιού – πράγμα που οι εταιρίες βρεφικών γαλάτων προσπαθούν να μιμηθούν βάζοντας προβιοτικά στο προιόν τους και ονοματίζοντάς τα βαρύγδουπα ως «αμυντική θωράκιση» του παιδιού. Αρκετοί είμαστε γνώστες της αφθονίας έτοιμων αντισωμάτων που λαμβάνει το παιδί μέσα από τον μητρικό θηλασμό, προς βοήθεια για καταπολέμηση λοιμώξεων. Αλλά πόσοι από εμάς γνωρίζουν ότι το μητρικό γάλα περιέχει εκατομμύρια ζωντανά κύτταρα;

Τα τελευταία χρόνια οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει ότι το μητρικό γάλα είναι γεμάτο από επιθηλιακά κύτταρα που προέρχονται από τον μαζικό αδένα του στήθους της μητέρας. Βρίσκει ακόμα κανείς σε αφθονία κύτταρα άμυνας, όπως τα φαγοκύτταρα, τα οποία έχουν την ικανότητα να εξοντώνουν μικροοργανισμούς. Έρευνες σε ποντίκια έχουν δείξει ότι τα φαγοκύτταρα που περνούν στο παιδί μέσα από το μητρικό γάλα μπορούν και διαπερνούν το εντερικό τοίχωμα και ανευρίσκονται στην κυκλοφορία αίματος του μωρού. Αυτό σημαίνει ότι, όπως όλα τα πράγματα στην φύση που δεν έχουν γίνει τυχαία αλλά για να εξυπηρετήσουν εξελικτικά μια λειτουργία, έναν ρόλο, έτσι και το μητρικό γάλα διαθέτει κύτταρα άμυνας, τα οποία έχουν την δυνατότητα να μπαίνουν στον οργανισμό του βρέφους και να το βοηθούν στην καταπολέμηση των λοιμώξεων.

Ωστόσο, Αυστραλοί ερευνητές έχουν βρεθεί μπροστά σε μια καινούργια ανακάλυψη. Επιπλέον των παραπάνω κυττάρων, το μητρικό γάλα βρίσκεται να περιέχει και ζωντανά πολυδύναμα αρχέγονα κύτταρα ή βλαστοκύτταρα. Πρόκειται για πρώιμα και αδιαφοροποίητα κύτταρα, τα οποία στους ενήλικες τα βρίσκουμε μεταξύ άλλων στο μυελό των οστών, στο στρώμα συνδετικού ιστού των ανθρώπινων οργάνων και στο αίμα του πλακούντα. Πρόκειται για κύτταρα που έχουν την ικανότητα να διαφοροποιούνται σε ποικίλες κατευθύνσεις, έτσι που είναι δυνατό να δημιουργήσουν μια μάζα νευρικών κυττάρων, μυικών κυττάρων, επιθηλίου κλπ. Πρόκειται τέλος για κύτταρα που έχουν την ικανότητα να πολλαπλασιάζουν ταχέως τον εαυτό τους δημιουργώντας, υπό τις ανάλογες προυποθέσεις, ομάδες  – πληθυσμούς κυττάρων, ακόμα και τμήματα οργάνων.

Αυστραλοί επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Δυτικής Αυστραλίας στο Περθ έλαβαν δείγματα φρέσκου μητρικού γάλακτος σε διάφορα στάδια γαλουχίας και, χρησιμοποιώντας εξειδικευμένες μεθόδους, ανίχνευσαν σε αυτά την παρουσία αρχέγονων κυττάρων. Ανακάλυψαν ότι όλα τα δείγματα περιείχαν από 10 χιλιάδες έως 13.5 εκατομμύρια ζωντανά τέτοια κύτταρα σε κάθε ml μητρικού γάλακτος. Κατά μέσο όρο υπήρχαν:

  • Περίπου 4 εκατομμύρια αρχέγονα ζωντανά κύτταρα σε κάθε ml από πρωτόγαλα
  • Περίπου 2 εκατομμύρια αρχέγονα ζωντανά κύτταρα σε κάθε ml μητρικού γάλακτος στους 6 μήνες από την γέννηση.
  • Περίπου 1 εκατομμύριο αρχέγονα ζωντανά κύτταρα σε κάθε ml μητρικού γάλακτος στους 12 μήνες από την γέννηση,

Ενώ δεν έλειπαν και σε δείγματα μητέρων που μελετήθηκαν στους 15 μήνες. Είναι τυχαίο που βρίσκονται εκεί; Τι ρόλο παίζουν;

Τα κύτταρα αυτά που βρέθηκαν μπορούσαν να πολλαπλασιαστούν σε καλλιέργειες στο εργαστήριο και μπορούσαν να μετατραπούν σε διαφορετικούς πληθυσμούς κυττάρων, όπως επιθηλιακά, συνδετικού ιστού ή ακόμα και οστών. Φάνηκε ότι το μητρικό γάλα περιέχει διάφορους και ποικίλους κυτταρικούς πληθυσμούς.

Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν ακόμα κατά πόσο αυτά τα αδιαφοροποίητα κύτταρα προέρχονται από το στήθος της μητέρας ή από το αίμα της. Επιπλέον είναι άγνωστο ακόμα κατά πόσο αυτά τα κύτταρα μπορούν να ανιχνευθούν στην κυκλοφορία αίματος του παιδιού. Πρώιμες μελέτες δείχνουν να υπάρχουν κύτταρα μέσα στο τοίχωμα των πόρων και κυψελών του αδένα του μαστού τα οποία εκφράζουν αυτά τα κυτταρικά χαρακτηριστικά και ίσως «βγαίνουν» στο μητρικό γάλα.

Οι έρευνες σε αυτόν τον τομέα μόλις ξεκίνησαν. Δεν αποκλείεται σε μερικά χρόνια να διαπιστώσουμε έναν ζωτικό μηχανισμό προστασίας, αύξησης και ανάπτυξης μέσα από τα αρχέγονα κύτταρα του μητρικού γάλακτος, μια βοήθεια προς τον οργανισμό του παιδιού στην δυνατότητα αναγέννησης ιστών μετά από προσβολές του όπως λοιμώξεις και φλεγμονές. Δεν αποκλείεται ακόμα να μπορέσουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτήν την εύκολη πηγή τέτοιων πολύτιμων κυττάρων για μεταμοσχεύσεις και θεραπείες ασθενειών άλλων ανθρώπων.

Στην ίδια μελέτη οι ερευνητές βρήκαν και κάτι ακόμα: η συγκέντρωση τόσο του λίπους όσο και των αρχέγονων κυττάρων γινόταν μέγιστη μισή ώρα μετά το τέλος ενός γεύματος του παιδιού στο στήθος. Είναι γνωστό ότι ένα ποσοστό 20 – 25% των βρεφών που θηλάζουν αποκλειστικά κάνουν κάποια στιγμή της ημέρας ή για κάποιες ημέρες το λεγόμενο cluster feeding – μαραθώνιους θηλασμούς, δηλαδή θηλάζουν συνεχόμενα για 2 ή περισσότερες φορές ή για ώρες. Αυτό για τις περισσότερες μητέρες είναι αγχωτικό και θεωρούν ότι το μωρό δεν χορταίνει ή ότι δεν έχουν γάλα. Κι όμως, φαίνεται ότι με αυτόν τον τρόπο τα μωρά αυτά μπορεί να κερδίζουν πολλά, σε θρέψη και θερμίδες αλλά και σε άμυνα.

Από τα παραπάνω θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε τα εξής:

  1. Ίσως πρόκειται για την αρχή μιας διαπίστωσης ότι το μητρικό γάλα προσφέρει στο παιδί μια συνεχιζόμενη επί μήνες και χρόνια καθημερινή μεταμόσχευση μαζικής κλίμακας σε εκατομμύρια παιδιά!
  2. Το σίγουρο είναι ότι τα παιδιά που δεν θήλασαν ποτέ δεν λαμβάνουν ποτέ περίπου 2 – 4 εκατομμύρια αρχέγονων πολυδύναμων κυττάρων ανά ml  γάλακτος, δηλαδή περίπου 2 – 3 δισεκατομμύρια τέτοια κύτταρα την ημέρα, ή περίπου 2 τρισεκατομμύρια τέτοια κύτταρα για τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους που δεν θήλασαν. Μήπως έχει κάποια σημασία για την υγεία και την ανάπτυξή τους;
  3. Κανένας παρασκευαστής επεξεργασμένου βρεφικού γάλακτος αγελάδας δεν θα μπορέσει ποτέ να προσθέσει κατάλληλα για το παιδί ζωντανά κύτταρα. Το μητρικό γάλα είναι ένα ζωντανό υγρό, σε συνεχή δυναμική αλληλεπίδραση με τον οργανισμό που θρέφει – το βρέφος, ειδικά διηθημένο από τον οργανισμό της μητέρας στην κάθε χωροχρονική στιγμή ώστε να προσαρμόζεται στις εκάστοτε ανάγκες του μωρού της. Αντίθετα, το επεξεργασμένο γάλα αγελάδας για βρέφη δεν θα είναι ποτέ κάτι περισσότερο από ένα στατικό, νεκρό υγρό.
  4. Το μητρικό γάλα δεν είναι πολύ «νερουλό», «μολυσμένο» ή «άχρηστο» όπως πολλές φορές θηλάζουσες μητέρες έχουν ακούσει από το στόμα επαγγελματιών υγείας. Το πρωτόγαλα δεν το πετάμε στο νεροχύτη γιατί «είναι πράσινο» ή γιατί «έχει μικρόβια».
  5. Η τεχνητή διατροφή με ξένο γάλα δεν είναι «σχεδόν ίδια» ή «σχεδόν το ίδιο καλή» ή «ασφαλές υποκατάστατο» του μητρικού θηλασμού ή «απαραίτητη και ανώτερη» του θηλασμού μετά τους έξι μήνες της ζωής. Οι επαγγελματίες υγείας είναι καλό να είναι επαρκώς ενημερωμένοι για το θέμα προτού προτείνουν σε μια θηλάζουσα μητέρα ελαφρά τη καρδία συμπλήρωμα ξένου γάλακτος, αποθηλασμό εάν το παιδί δεν βάζει βάρος ή να μην θηλάσει εάν η μητέρα έχει πυρετό.
  6. Γονείς και επαγγελματίες υγείας απασχολούνται πολύ με το θέμα της φύλαξης βλαστοκυττάρων από το αίμα του πλακούντα κατά την γέννα, ενώ μόλις γεννηθεί το μωρό πίνει τσάι. Ας θυμηθούμε ότι για μερικές χιλιάδες ευρώ, οι γονείς συλλέγουν μονάδες πλακουντιακού αίματος, από το οποίο ικανοποιητικός αριθμός βλαστοκυττάρων θεωρείται πάνω από 20 χιλιάδες ανά ml. Ας θυμηθούμε επίσης ότι το 60 με 70% των μονάδων που συλλέγονται κρίνονται ως ακατάλληλες, δηλαδή περιέχουν λιγότερα από 20 χιλιάδες αρχέγονα κύτταρα ανά ml αίματος. Μήπως είναι εξίσου ή και περισσότερο σημαντικό το παιδί να πάρει όσο γίνεται περισσότερο και αποκλειστικά το γάλα της μάνας του από την αρχή της ζωής του;

Είμαι σίγουρος ότι ο καθένας από εμάς μπορεί να σκεφτεί και άλλες προεκτάσεις του θέματος..

Πηγή: Human Lactation Research Group, University of Western Australia, 2011.

Παπαβέντσης Στέλιος  (Παιδίατρος, M.R.C.P.C.H., D.C.H. I.B.C.L.C. )

Ημερίδα για τον Μητρικό Θηλασμό

8 Σχόλια

Η εξελικτική ιδιαιτερότητα του ανθρώπινου γάλακτος

12 Σχόλια

Το μητρικό γάλα των θηλαστικών είναι μοναδικό, ειδικό και προσαρμοσμένο για το κάθε είδος

 

Τα γάλατα των θηλαστικών είναι σχεδιασμένα διαφορετικά ώστε να καλύψουν τις ανάγκες του συγκεκριμένου είδους. Το μητρικό γάλα έχει προσαρμοστεί στις ανθρώπινες ανάγκες μέσα από χιλιάδες χρόνια εξέλιξης. Δεν υπάρχει κανένας μάγος, κανένα εργαστήριο γαλακτοβιομηχανίας που να μπορεί να μετατρέψει την αγελάδα σε άνθρωπο.

Ποιές είναι οι ανάγκες ενός νεογέννητου μοσχαριού; Πρόκειται για ένα θηλαστικό που γεννιέται σχετικά ώριμο. Η κύρια ανάπτυξή του έχει ήδη γίνει πριν την γέννηση, ενδομήτρια. Μετά την γέννηση χρειάζεται κυρίως να αναπτύξει γρήγορα τους μυς του, την δύναμή του, γι’ αυτό το αγελαδινό γάλα έχει πάρα πολλές πρωτείνες. Χρειάζεται να κοιμάται πολύ ώστε να μπορεί η μητέρα του να τρώει χορταράκι όλη μέρα χωρίς παρεμπόδιση.

Γι’ αυτό το αγελαδινό γάλα έχει μεταξύ άλλων πολλή καζείνη ώστε να φέρνει πλήρωση, φούσκωμα, νωθρότητα και ύπνο. Διαθέτει σχετικά ώριμους νεφρούς, στομάχι και σηκώτι, γι’ αυτό και το αγελαδινό γάλα έχει από την αρχή πολύ αλάτι και μεγάλο υπόλειμμα ιχνοστοιχείων.

Τι συμβαίνει με τα μικρά των ανθρώπων; Πρόκειται για τα πιο ανώριμα και ασχημάτιστα νεογέννητα που παρατηρούνται στη φύση. Όλα τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος έχουν πολύ δρόμο για να αναπτυχθούν από τη στιγμή της γέννησης κι έπειτα.

Η επίδραση του περιβάλλοντος σε αυτήν τη διαδικασία είναι μεγάλη και κρίσιμη. Υπολογίζεται ότι ο άνθρωπος ολοκληρώνεται κατά το ½ πριν την γέννησή του, ενώ κατά τα 2/3 μετά την γέννηση, χάρις στην αλληλεπίδραση με το περιβάλλον του. Η εξωμήτριος ανάπτυξη είναι πιο σπουδαία από την ενδομήτριο. Η κοινωνικότητα και η επαφή με άλλους ανθρώπους,– αρχικά με την μητέρα και τον πατέρα – , η εκπαίδευση και ο πολιτισμός αποτελούν όρους επιβίωσης για ένα τόσο ασχημάτιστο ον.

Ο εγκέφαλος κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής είναι ραγδαία αναπτυσσόμενος, γίνεται τριπλάσιος σε όγκο από την γέννηση έως 2 ετών και μορφοποιείται – ανάπτυξη συνδέσεων ανάμεσα στα νευρικά κύτταρα, μυελινοποίηση – υπό την επίδραση των πλούσιων ερεθισμάτων του περιβάλλοντος. Κατά τους πρώτους μήνες της ζωής καινούργια νευρωνικά κυκλώματα και συνδέσεις ενεργοποιούνται κατά εκατομμύρια.

Το ανθρώπινο γάλα είναι το πιο γλυκό από οποιοδήποτε άλλο γάλα θηλαστικού, περιέχοντας πολλή λακτόζη, το απαραίτητο γρήγορο καύσιμο για τον συνεχώς εργαζόμενο εγκέφαλο των βρεφών μας. Τεράστια ποσά ωφέλιμων λιπαρών και χοληστερίνης συγκριτικά με το αγελαδινό γάλα δίνουν ώθηση στην ψυχοκινητική ανάπτυξη και χρησιμοποιούνται ως δομικό υπόστρωμα για τα κέντρα του εγκεφάλου.

Το γάλα της μαμάς πρέπει να είναι ευγενικό για τα ανώριμα όργανα του μωρού, το έντερο, το συκώτι, τους νεφρούς του. Για αυτό δεν έχει μεγάλο φόρτο ουσιών, δηλαδή ό,τι περιέχεται μέσα του χρησιμοποιείται στο έπακρο χωρίς να προκύπτουν ‘σκουπίδια’.

Το γάλα της μαμάς πρέπει να μην του φέρνει υπερβολικό ύπνο, ώστε να μπορέσει να δεθεί με τη μητέρα του, να εξερευνήσει γρήγορα τον κόσμο γύρω του και άρα να αναπτυχθεί, να ωριμάσει. Το γάλα της μαμάς είναι εύπεπτο, φτιαγμένο για ένα είδος που κουβαλάει τα μικρά του, που απαιτεί για τα μωρά του στενή επαφή και συχνά, μικρά γεύματα.

Αν αναλογιστεί κανείς τα παραπάνω, φτάνει να υποθέσει ότι αυτές οι χαοτικές διαφορές στον τρόπο διατροφής των βρεφών μας θα δημιουργούσαν και εντελώς διαφορετικά μωρά. Είναι η αλήθεια.

Πολλά πράγματα δεν έχουν εξεταστεί ακόμα, ωστόσο οι ερευνητές έχουν ήδη ανακαλύψει ότι ο οργανισμός του μωρού που πίνει επεξεργασμένο γάλα αγελάδας για βρέφη, οι πρωτείνες του, το λίπος του, ο εγκέφαλός του έχουν διαφορετικό βιοχημικό προφίλ σε σχέση με αυτό βρεφών που θηλάζουν. Αλλά και σε επίπεδο συμπεριφοράς και σε άλλα επίπεδα αθροίζονται οι έρευνες που επισημαίνουν αξιοσημείωτες διαφορές.

Πολλές από αυτές οι πρώιμες παρεκκλίσεις από τη φύση, από το φυσιολογικό, δεν έχουν μελετηθεί καν, έχουν δε άγνωστες συνέπειες για τις εύθραυστες υπάρξεις. Το τεχνητό γάλα φέρει γνωστούς, αλλά ακόμα περισσότερους άγνωστους κινδύνους για τα μωρά μας.

Δεν υπάρχει θηλαστικό στον πλανήτη, εκτός από τον άνθρωπο, που να εμπιστεύεται την αύξηση, την ανάπτυξη, την ψυχική και σωματική υγεία των μικρών του σε γάλα από άλλο είδος. Και αυτό είναι ιδιαίτερα τραγικό για ένα είδος που κατεξοχήν προσδιορίζεται από τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος μετά την γέννηση.

Η κυρίαρχη κουλτούρα της τεχνητής βρεφικής διατροφής και του μπιμπερό κατά τον 20ο αιώνα, σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις της σύγχρονης ζωής από τους γονείς, προέβαλλε κάποιες αξίες σχετικά με τα βρέφη μας: να τρώνε τακτικά, σε συγκεκριμένες ώρες. Να τρώνε μεγάλες ποσότητες την φορά, υπέρογκες μερικές φορές, πολλαπλάσιες από την συνήθη χωρητικότητα του στομάχου τους. Να τρώνε αραιά, όχι κάθε μία ώρα. Να κοιμούνται πολύ και βαθιά, «ώστε να μεγαλώσουν». Να κοιμούνται όλη νύχτα χωρίς διακοπή.

Μήπως τελικά αυτές οι αξίες που υιοθετήσαμε είναι το πρόβλημα; Μήπως το φυσιολογικό για τους μικρούς ανθρώπους είναι κάτι άλλο; Μήπως η καινούργια κουλτούρα του θηλασμού στον 21ο αιώνα πρέπει πρώτα για να επικρατήσει να διαλύσει αυτές τις «αξίες» από το μυαλό του μέσου γονιού; Μήπως όταν ακούμε ότι το μωρό του φίλου μας κοιμάται 10 ώρες συνεχόμενα το βράδυ από 2 μηνών δεν πρέπει να χαιρόμαστε αλλά να προβληματιζόμαστε;

http://www.pediatros-thes.gr

Στέλιος Παπαβέντσης MRCPCH DCH IBCLC 2011

Πηγή

Older Entries