Λαίμαργοι στα… αντιβιοτικά

Σχολιάστε

Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΤΕΧΕΙ ΤΗΝ ΔΕΥΤΕΡΗ ΘΕΣΗ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ
Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ

«Σαν καραμέλες» καταναλώνουν τα αντιβιοτικά οι κάτοικοι στη χώρα μας, η οποία κατέχει μετά την Κύπρο τη δεύτερη θέση στη χρήση τους! Σχετική έρευνα έδειξε ότι το 50% των Ελλήνων έχουν καταναλώσει κάποιο αντιβιοτικό τους τελευταίους έξι μήνες, ενώ το 20% έως 40% των μητέρων χορηγούν στα παιδιά τους αντιβιοτικά, χωρίς τη συμβουλή παιδιάτρου.

Το αποτέλεσμα της κατάχρησης των αντιβιοτικών είναι ότι χάνουν την ισχύ τους, καθώς τα μικρόβια γίνονται ανθεκτικά σε αυτά λόγω συχνής χρήσης και δυστυχώς το τελευταίο αντιβιοτικό ανακαλύφθηκε το 1990 και δεν φαίνεται στο άμεσο μέλλον να βρίσκεται νέο.

Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε χθες σε συνέντευξη Τύπου η καθηγήτρια Ελένη Γιαμαρέλλου, τονίζοντας μεταξύ άλλων πως «η αυξανόμενη αντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά σπρώχνει υγειονομικά την ανθρωπότητα στην εποχή πριν από την ανακάλυψη της πενικιλίνης από τον Φλέμιγκ».

Το ανησυχητικό είναι ότι σε σχέση με το 2008 παρατηρείται διπλασιασμός στα ποσοστά χρήσης τους, όπως έδειξε έρευνα που έγινε στο νοσοκομείο «Αττικόν». Σύμφωνα με την έρευνα, το 2008 ένας στους τέσσερις ερωτηθέντες είχε δηλώσει ότι είχε καταναλώσει κάποιο αντιβιοτικό τους τελευταίους μήνες, ποσοστό το οποίο έφτασε στο 50% ύστερα από δύο χρόνια…

Μάλιστα στις περισσότερες περιπτώσεις (90%) τα αντιβιοτικά χορηγήθηκαν σε ανθρώπους με συμπτώματα ιώσεων (πυρετός, πονόλαιμος, βήχας), στις οποίες δεν έχουν καμία δράση. Ανησυχητικό είναι και το ότι το 35% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι θα έπαιρναν αντιβιοτικό και για τη νέα γρίπη, την οποία δεν μπορεί στην πραγματικότητα να καταπολεμήσει αφού πρόκειται για ιό και όχι για μικρόβιο.

Επίσης, η έρευνα έδειξε πως το 75% των αντιβιοτικών που καταναλώνονται εκτός νοσοκομείων, χορηγούνται σε άτομα με λοιμώξεις του αναπνευστικού, όπως φαρυγγοαμυγδαλίτιδες, κρυολογήματα, ιγμορίτιδες και βρογχίτιδες.

Δυστυχώς εννέα στις δέκα φορές, η χορήγησή τους γίνεται από γιατρούς, οι οποίοι δηλώνουν ότι δέχονται συχνά πιέσεις από τους ασθενείς.

Η κατάχρηση αντιβιοτικών φαίνεται ότι αρχίζει και από την παιδική ηλικία, καθώς το 20-40% των μητέρων χορηγούν στα παιδιά τους αντιβιοτικά, χωρίς τη συμβουλή παιδιάτρου, ενώ το 50% δήλωσαν πως έχουν αντιβιοτικά στο σπίτι.

Στη Γαλλία πάντως, που κάποτε κατείχε την πρώτη θέση, όπως ανέφερε η κ. Γιαμαρέλλου, η εκστρατεία ενημέρωσης πέτυχε σημαντική μείωση, που συνοδεύτηκε από κάμψη της αντοχής των μικροβίων.

Επίσης, πρόσθεσε πως οι εξωνοσοκομειακοί γιατροί μπορούν να περιορίσουν τη χορήγηση των αντιμικροβιακών φαρμάκων, κάνοντας στους ασθενείς τους εξέταση για στρεπτόκοκκο. Το 72,2% των παιδιάτρων βασίζονταν μόνο σε κλινική εξέταση και μόλις το 28,2% έκαναν το ειδικό τεστ, πριν προχωρήσουν σε χορήγηση, όπως έδειξε η έρευνα του νοσοκομείου. *

Από την εφημερίδα Ελευθεροτυπία 15 Ιανουαρίου 2010

Advertisements

Αντιβιωτικά:10 ερωταπαντήσεις για οφέλη και κινδύνους

Σχολιάστε

Πρώτη στην αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών είναι σήμερα στην Ε.Ε. η χώρα μας, ενώ την ίδια ώρα, ολόκληρη η Ευρώπη αντιμετωπίζει το φαινόμενο του «τέλους των αντιβιοτικών» και ο άνθρωπος βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο να επιστρέψει στην εποχή που απλές λοιμώξεις οδηγούσαν στον θάνατο.

1 Πόσο σημαντικά αποδείχτηκαν τα αντιβιοτικά για τη ζωή μας;

* Από την ανακάλυψη της πενικιλίνης ώς την «εκρηκτική» παραγωγή νέων αντιμικροβιακών ουσιών μεταξύ 1950-1990, η ζωή της ανθρωπότητας άλλαξε σημαντικά. Με τα αντιβιοτικά κατέστη δυνατή η αντιμετώπιση θανατηφόρων, μέχρι τότε, μικροβιακών λοιμώξεων και η βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Η διαφορά τους από τα άλλα φάρμακα είναι ότι διακόπτονται με την ολοκλήρωση της θεραπείας της λοίμωξης ώστε να επιτευχθεί εκρίζωσή της και όχι με την ύφεση των συμπτωμάτων, όπως γίνεται με τα παυσίπονα.

2 Πότε ενδείκνυται η λήψη τους;

* Αποκλειστικά για τη θεραπεία λοιμώξεων που προκαλούνται από μικρόβια και όχι από ιούς. Ο γιατρός συμπεραίνει τη μικροβιακή φύση μιας λοίμωξης κυρίως από την κλινική εικόνα, αλλά κάποιες φορές χρειάζεται να καταφύγει και σε εργαστηριακές εξετάσεις. Υπάρχουν περισσότερα από 250 είδη ιών που προκαλούν τα ίδια συμπτώματα δηλαδή καταρροή, βήχα, συνάχι, πονόλαιμο, δακρύρροια και χαμηλό πυρετό (κάτω από 38 βαθμούς). Σε τέτοιες περιπτώσεις το κεντρικό σύνθημα είναι «βήχας-πονόλαιμος-συνάχι, ιός είναι θα περάσει».

Ο πυρετός ο οποίος γίνεται υψηλός κατά τη διαδρομή μιας ίωσης χαρακτηρίζει τις μικροβιακές λοιμώξεις και τότε ο πάσχων πρέπει να απευθυνθεί στον γιατρό του ή στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων.

3 Ποιές λαθεμένες αντιλήψεις επικρατούν σχετικά με τα αντιβιοτικά;

* Η χορήγηση ακατάλληλου αντιβιοτικού, η λανθασμένη δοσολογία αλλά και η πρόωρη διακοπή του συνιστούν κακή χρήση. Κατάχρηση είναι η χορήγηση του αντιβιοτικού σε περιπτώσεις όπου δεν είναι δραστικό (π.χ. ιογενείς λοιμώξεις) και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το ενδεδειγμένο. Ο κόσμος πολλές φορές νομίζει ότι αφού αρρωσταίνει συχνά, φταίει το ότι δεν πήρε αντιβιοτικά- και αυτό είναι λάθος. Κάθε άνθρωπος παθαίνει 3-4 ιώσεις κάθε χρόνο, αλλά η συμπτωματολογία είναι περίπου η ίδια. Τους χειμερινούς μήνες, ειδικά, οι ιώσεις μπορεί να είναι τόσο κοντά η μία στην άλλη, που ο πάσχων θεωρεί ότι αποτελούν μια και μόνη προσβολή. Τα αντιβιοτικά ΔΕΝ βοηθούν στην πρόληψη των ιώσεων. Συχνά επίσης, ακούγεται ότι τα αντιβιοτικά χορηγούνται ώστε μια ιογενής λοίμωξη να μην εξελιχθεί σε μικροβιακή- επίσης λάθος: τα αντιβιοτικά δεν προλαμβάνουν μια μικροβιακή λοίμωξη.

4 Ποιές οι συνέπειες της αλόγιστης χρήσης τους;

* Με τη λήψη αντιβιοτικών για λοιμώξεις που οφείλονται σε ιούς, δίνουμε την ευκαιρία σε μικρόβια που φιλοξενούνται στο σώμα μας και αποτελούν τις λεγόμενες φυσιολογικές χλωρίδες μας, να αναπτύξουν κώδικες αντοχής στα χορηγούμενα αντιβιοτικά. Δυστυχώς, αυτές τις πληροφορίες μπορούν να τις μεταβιβάσουν εύκολα σε παθογόνα μικρόβια που πιθανόν να μας προσβάλουν στο μέλλον.

Ετσι το αντιβιοτικό μας (και όλα τα συγγενή του) θα είναι ανενεργό όταν το χρειαστούμε. Το μέλλον φαντάζει ακόμη πιο ζοφερό, αφού δεν πρόκειται να υπάρξει νέο αντιβιοτικό, τουλάχιστον για τα επόμενα 15 χρόνια.

5 Πώς να προφυλαχθούμε;

* Στις χώρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση αντιμικροβιακών απαντάται και το υψηλότερο ποσοστό αντιμικροβιακής αντοχής. Στην Ελλάδα η κατανάλωση προηγμένων κεφαλοσπορινών είναι 256 φορές υψηλότερη απ’ ό,τι στη Δανία.

Επομένως, όσο και αν προσπαθούμε να δημιουργήσουμε νέα αντιβιοτικά, φαίνεται ότι τα «έξυπνα» μικρόβια θα βρίσκουν τρόπο να αναπτύξουν αντοχή και σε αυτά.

Η μόνη λύση, είναι η αποφυγή της άσκοπης κατανάλωσης αντιβιοτικών, που βοηθά στον περιορισμό της αντοχής των μικροβίων- ακόμη και όταν αυτή έχει εγκατασταθεί. Γιατί τα ανθεκτικά βακτήρια καταναλίσκουν πολλή ενέργεια και «κουράζονται» να επιβιώσουν. Οταν δε σταματήσει η πίεση του αντιβιοτικού, απενεργοποιούν τους μηχανισμούς αντοχής και γίνονται ξανά ευαίσθητα.

6 Τα παιδιά χρειάζονται περισσότερα αντιβιοτικά από τους ενηλίκους;

* Απλά είναι πιο ευάλωτα από τους ενηλίκους στις ιώσεις κυρίως λόγω των συνθηκών συγχρωτισμού και της έμφυτης ανάγκης τους για επικοινωνία (δεν μπορείς να περιορίσεις τις παρέες και τις αγκαλιές σε παιδάκια που η μύτη τους τρέχει, με αποτέλεσμα να κολλούν το ένα με το άλλο).

Η συντριπτική πλειονότητα των λοιμώξεων της παιδικής ηλικίας είναι ιογενείς και, όπως και στους ενηλίκους, δεν χρειάζονται αντιβιοτικά. Ωστόσο καταλήγουν να παίρνουν πολύ περισσότερα αντιβιοτικά από ότι χρειάζονται.

Σύμφωνα με μελέτες (δεδομένα δημοσκοπήσεων της «Ομάδας Μελέτης Μικροβιακής Αντοχής» της Δ’ Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών-Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αθηνών «ΑΤΤΙΚΟΝ»), περίπου το 42% των παιδιών έχουν λάβει αντιβιοτικά για ιώσεις ύστερα από συναίνεση του παιδιάτρου στις πιέσεις των γονέων. Επίσης, το 15-20% των γονέων δίνουν μόνοι τους αντιβιοτικά στα παιδιά τους. Σήμερα δίδεται έμφαση στην τεκμηρίωση της μικροβιακής αιτίας των παιδιατρικών λοιμώξεων ,προτού ληφθεί η απόφαση συνταγογράφησης αντιβιοτικού.

7 Τι να έχουν υπόψη τους οι γονείς;

* Συχνά τα παιδιά επειδή δεν μπορούν να εκφράσουν τα ενοχλήματά τους, απαιτείται εξέταση από τον παιδίατρο για να πιστοποιήσει ότι δεν πάσχουν από μικροβιακή λοίμωξη. Σημαντική διαγνωστική βοήθεια παρέχει η χρήση εύχρηστων διαγνωστικών test που μπορούν να γίνουν και στο ιατρείο του, όπως το strep-test (με κόστος μόλις 2 ευρώ ). Στο παιδί που προσέρχεται με συμπτώματα, όπως πονόλαιμο, πυρετό και διόγκωση τραχηλικών λεμφαδένων, λαμβάνεται δείγμα φαρυγγικού επιχρίσματος (ανώδυνα από το στόμα με σφουγγαράκι) και ανιχνεύεται εντός ολίγων λεπτών με μεγάλη αξιοπιστία η ύπαρξη ή όχι στρεπτόκοκκου.

Τότε μόνο θεωρείται απαραίτητη η χορήγηση αντιβιοτικού, ενώ στις υπόλοιπες περιπτώσεις αμυγδαλίτιδας, που προκαλούνται από ιούς, η συνταγογράφησή του είναι περιττή.

8 Ποιές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορούν να προκαλέσουν;

* Η πιο απειλητική ανεπιθύμητη ενέργεια των αντιβιοτικών είναι η εμφάνιση αλλεργικής αντίδρασης (εξάνθημα, πτώση της αρτηριακής πίεσης (shock), δύσπνοια, ταχυκαρδία, λιποθυμία και άμεσος θάνατος). Αλλες ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να είναι δερματικές αντιδράσεις με εξάνθημα μόνο, χωρίς συστηματικά συμπτώματα, δυσπεπτικά ενοχλήματα (ναυτία, έμετος, πόνος στο στομάχι), διάρροια, η οποία μπορεί να γίνει απειλητική για τη ζωή, διαταραχές από το συκώτι (αύξηση των ηπατικών ενζύμων) και τους νεφρούς (εμφάνιση νεφρικής ανεπάρκειας).

9 Η τοπική χρήση αλοιφών ή κρεμών που περιέχουν αντιβιοτικά είναι αθώα;

* Απλά δεν έχει θέση στη θεραπευτική των λοιμώξεων του δέρματος. Αντίθετα, η χρήση τέτοιου είδους αλοιφών μπορεί να αποτελέσει παράγοντα πίεσης επιλογής ανθεκτικών στελεχών στη χλωρίδα του δέρματος και επιπλέον να προκαλέσει δερματικές αλλεργίες.

10 Τι να προσέχουμε όταν λαμβάνουμε αντιβίωση;

* Ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες του γιατρού μας και δεν τροποποιούμε από μόνοι μας τη δόση ούτε διακόπτουμε την αγωγή μόλις αισθανθούμε καλά. Προσέχουμε ώστε να λαμβάνουμε την επόμενη δόση στην ώρα της, σημαντική καθυστέρηση στη λήψη της βοηθά τα μικρόβια να αναπτύσσουν μηχανισμούς αντοχής στο διάστημα που η στάθμη του αντιβιοτικού στο αίμα μας πέφτει σε χαμηλότερα από τα θεραπευτικά επίπεδα. Οταν ο γιατρός μας συνταγογραφεί αντιβιοτικά, επιβάλλεται να τον ενημερώνουμε για άλλα σκευάσματα που λαμβάνουμε, φάρμακα για άλλες παθήσεις, «βιταμίνες», συμπληρώματα διατροφής, βότανα, εναλλακτικά φάρμακα κ.λπ.

Διότι πολλά από αυτά περιέχουν δραστικά συστατικά που αλληλεπιδρούν με κάποια αντιβιοτικά, είτε αδρανοποιώντας τα, είτε αυξάνοντας τα θεραπευτικά τους επίπεδα, με κίνδυνο πρόκλησης ανεπιθύμητων ενεργειών. Στην περίπτωση εμφάνισης κάποιας ανεπιθύμητης ενέργειας ενημερώνουμε αμέσως τον γιατρό μας.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 28/01/2009
antibiotics_eu

Τι ειναι τα βακτήρια και οι ιοί

Σχολιάστε

Απο το Ευρωπαικό δίκτυο επιτήρησης της κατανάλωσης αντιμικροβιακών. (ESAC European Surveillance of Antimicrobial Consumption)

Τα βακτήρια και οι ιοί είναι μικρόβια που μπορεί να προκαλέσουν λοιμώξεις. Φαίνονται μόνο στο μικροσκόπιο. Γι’ αυτό και ονομάζονται και μικροοργανισμοί ή μικρόβια.

Βακτήρια
Τα βακτήρια είναι μικρόβια τα οποία μπορούν να επιζήσουν από μόνα τους οπουδήποτε. Στο ανθρώπινο σώμα, στον αέρα, στο νερό, στη γη… Τα βακτήρια μπορούν να πολλαπλασιαστούν πολύ γρήγορα.
Τα βακτήρια προκαλούν μεταξύ άλλων:
· πνευμονία,
· ουρολοίμωξη
· μηνιγγίτιδα,
· μόλυνση πληγών,
· μερικές μορφές ωτίτιδας και κυνάγχης,
· διαπύηση χειρουργικών τραυμάτων, αποστήματα, περιτονίτιδα, χολοκυστίτιδα, κ.ά.

Τα αντιβιοτικά σκοτώνουν τα βακτήρια και έτσι σώζουν ζωές.

Ιοί
Οι ιοί είναι πολύ μικρότεροι από τα βακτήρια. Για να πολλαπλασιαστούν χρειάζονται ζωντανά κύτταρα. Χρησιμοποιούν τα ανθρώπινα κύτταρα τα οποία προσβάλλουν. Πώς; Υποχρεώνοντας το κύτταρο να δημιουργήσει καινούργιους ιούς. Στη συνέχεια, το κύτταρο ξενιστής καταστρέφεται και ο ιός εξαπλώνεται γοργά στο υπόλοιπο σώμα.
Οι ιοί προκαλούν μεταξύ άλλων:
· κρυολογήματα,
· οξεία βρογχίτιδα,
· γρίπη,
· μηνιγγίτιδα και εγκεφαλίτιδα
· τις περισσότερες μορφές ωτίτιδας και κυνάγχης (φαρυγγοαμυγδαλίτιδα),
· ιλαρά, ερυθρά, παρωτίτιδα, ανεμευλογιά, έρπητα
· διαρροικά σύνδρομα
· ηπατίτιδα,
· AIDS.

Τα αντιβιοτικά δεν έχουν ΚΑΜΙΑ ΑΠΟΛΥΤΩΣ επίδραση στους ιούς.

D0209EU0

Η Ελλάδα καταγράφει την κατανάλωση αντιβιοτικών μέσω της βάσης δεδομένων που διαθέτει ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων για την επιτήρηση της επάρκειας φαρμάκων στην αγορά, καταγράφοντας δεδομένα πωλήσεων μέσω φαρμακευτικών Εταιρειών και φαρμακαποθηκών. Η εξωνοσοκομειακή κατανάλωση αντιστοιχεί σε ποσοστό > 80% της συνολικής κατανάλωσης αντιβιοτικών. Μετά το 2004 είναι η πρώτη χώρα της Ευρώπης σε συνολική και εξωνοσοκομειακή κατανάλωση αντιβιοτικών, με σταδιακή αύξηση από το 1997 (25.06 DID) έως το 2005 (34.73 DID). Τα κυρίως συνταγογραφούμενα αντιβιοτικά είναι οι μακρολίδες (29% της συνολικής κατανάλωσης), οι κεφαλοσπορίνες (22%) και οι πενικιλλίνες (25%) κυρίως με τη μορφή της αμοξυκιλλίνης και αμοξυκιλλίνης-κλαβουλανικού.

Aντιβιωτικά και λοιμώξεις

Σχολιάστε

Τα αντιβιοτικά παρασκευάστηκαν για πρώτη φορά πριν από 50 περίπου χρόνια για να καταπολεμήσουν τις μικροβιακές λοιμώξεις. Μέχρι τότε, πολλές λοιμώξεις ήταν θανατηφόρες.

Σήμερα, μια νέα απειλή εμφανίζεται:

Πολλές λοιμώξεις θα μπορούσαν να ξαναγίνουν θανατηφόρες, γιατί τα μικρόβια που τις προκαλούν έχουν γίνει ανθεκτικά στα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούμε.

Πώς γίνεται αυτό;

Οι λοιμώξεις στον άνθρωπο προκαλούνται από ιούς και μικρόβια. Τα αντιβιοτικά δεν ασκούν καμία απολύτως επίδραση στους ιούς. Είναι αποτελεσματικά μόνο στις μικροβιακές λοιμώξεις.

Αυτό τι σημαίνει;

Ότι δεν πρέπει ποτέ να λαμβάνονται αντιβιοτικά για λοιμώξεις που οφείλονται σε ιούς.

Μήπως όμως, σημαίνει ότι πρέπει να χορηγούνται αντιβιοτικά σε κάθε μικροβιακή λοίμωξη;

Η απάντηση είναι ΟΧΙ! Τα αντιβιοτικά πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για τις σοβαρές μικροβιακές λοιμώξεις.

Γιατί; *

Γιατί οι περισσότερες από τις λοιμώξεις που μας συμβαίνουν (π.χ. οξείες διάρροιες, ωτίτιδες, βρογχίτιδες, ιγμορίτιδες καθώς και ιώσεις με συμπτώματα όπως συνάχι, πονόλαιμος, πόνος στα κόκκαλα και στους μύες, πυρετός), θεραπεύονται από μόνες τους μέσα σε διάστημα μικρότερο ή μεγαλύτερο των τριών ημερών. Έτσι αν κάποιος έχει πάρει ένα αντιβιοτικό για να θεραπευτεί από μια τέτοια λοίμωξη, θα μπορούσε να αποδώσει την θεραπεία του στην χρήση του αντιβιοτικού, ενώ κάτι τέτοιο δεν αληθεύει. Όμως κάπως έτσι γεννήθηκε η ψευδαίσθηση και ο μύθος για τις μαγικές ιδιότητες των αντιβιοτικών. * Γιατί τα αντιβιοτικά δεν θα μας βοηθήσουν στο να γίνουμε πιο γρήγορα καλά. Η άμυνα μας είναι επαρκής για την ίαση της πλειοψηφίας των απλών λοιμώξεων που μας συμβαίνουν. Για παράδειγμα, ένα αντιβιοτικό δεν θα «ρίξει» τον πυρετό πιο γρήγορα.

Πηγή: ifet.gr

Aντιβιωτικά

1 σχόλιο

Βασιλική Καράμπελα- Μπουροπούλου
ιατρός – παθολογοανατόμος
αμ. Επικ. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών


ΑΝΤΙΒΙΩΤΙΚΑ :Η ευθύνη όλων μας στην κατάχρηση που οδηγεί με βεβαιότητα στην μελλοντική αναποτελεσματικότητά τους.

Οταν στη δεκαετία του 40 επετεύχθη η μαζική παραγωγή και συνεπώς έγινε πλέον δυνατή η ευρεία χρήση των αντιβιωτικών, ο άνθρωπος πίστεψε ότι απέκτησε τελικά το ακατανίκητο όπλο κατά των μικροβίων. ΄Ετσι, οι λοιμώξεις, που μέχρι τότε αποτελούσαν μάστιγα για ολόκληρη την ανθρωπότητα θα έπαυαν πιά να απειλούν την υγεία και την όλων μας.

Δεν άργησαν όμως πολύ να παρουσιαστούν οι πρώτες ενδείξεις ότι, τα μικρόβια μπορούν να αναπτύξουν αντιστάσεις κατά των αντιβιωτικών.

Μέσα στις επόμενες δεκαετίες, άνθρωποι και μικρόβια επιδόθηκαν σ� έναν αλληλοεξοντωτικό πόλεμο, ο οποίος μέχρι σήμερα μπορεί φαινομενικά να κλίνει υπέρ των ανθρώπων, όμως, μέσα στη χρονιά που πέρασε, συνέβη τελικά αυτό που αποτελούσε τον μόνιμο εφιάλτη των ιατρών όλα αυτά τα χρόνια. Απομονώθηκε δηλαδή στέλεχος μικροβίου που παρουσιάζει αντίσταση στο πλέον ισχυρό αντιβιωτικό. Το γεγονός αυτό είναι ανησυχητικό. Ο κίνδυνος της επικράτησης μικροβίων ανθεκτικών σε όλα τα αντιβιωτικά είναι μπροστά μας και μας απειλεί. ΄Ενας κίνδυνος υπαρκτός, τον οποίον εμείς προκαλέσαμε με την επιπολαιότητά μας και με την απερισκεψία μας. Και τώρα τί μέλλει γενέσθαι;

Τί άλλο από μετα- νοια, αλλαγή νοοτροπίας, αλλαγή πορείας, αναγνώριση των λαθών, χρησιμοποίηση της γνώσης και συντονισμένες προσπάθειες επανόρθωσης. Ολόκληρη δηλαδή την δύσκολη και επώδυνη πορεία που πρέπει να ακολουθεί κάθε άνθρωπος που αντιμετωπίζει με υπευθυνότητα της συνέπειες της στάσης του απέναντι στον κόσμο και τη ζωή. Της στάσης του εκείνης που τον θέλει, στο κέντρο του κόσμου, τον οποίον πίστεψε ότι μπορεί να τον χρησιμοποιεί όπως θέλει προς ίδιον και μόνον όφελος, αδιαφορώντας για ότι αυτή η στάση συνεπάγεται.

Πρώτο βήμα στην πορεία αυτή αποτελεί η αναγνώριση ότι τα μικρόβια ανήκουν στη Δημιουργία και αποτελούν μέρος της ζωής στον πλανήτη. Η επιδίωξη της εξαφάνισής τους, χωρίς να σταθμιστούν παράλληλα οι επιπτώσεις που συνεπάγεται αυτή η επιδίωξη, ήταν ένα ακόμα σφάλμα στα τόσα τεράστια σφάλματα που έκανε και εξακολουθεί να κάνει ο άνθρωπος, παραγνωρίζοντας ότι όλα τα δημιουργήματα αποτελούν μέρος ενός συνόλου. Η συνεργασία μεταξύ των μερών αυτού του συνόλου είναι απαραίτητη για την επίτευξη της ισορροπίας στην οποία βασίζεται και από την οποία εξαρτάται η επιβίωση όλων μας.

Τα περισσότερα από τα μιρκόβια που μας περιβάλλουν (βρίσκονται στο νερό, στον αέρα, στο έδαφος, στην σκόνη, στο στόμα, στο έντερο, στο δέρμα μας, παντού γύρω μας και μέσα μας) όχι μόνον δεν μας προκαλούν βλάβες, αλλά επιπροσθέτως μας προστατεύουν από τα άλλα, τα παθογόνα και μπορούν να σταθούν ως σύμμαχοί μας στον αγώνα μας εναντίον τους.

Δεύτερο βήμα, αποφασιστικής σημασίας, είναι η συνειδητοποίηση απ� όλους μας (γιατρούς και ασθενείς) ότι παρόλο που τα αντιβιωτικά είναι απαραίτητα όπλα κατά των μικροβιακών λοιμώξεων, η χρήση τους έχει ως αναπόφευκτο επακόλουθο ορισμένες σοβαρές επιδράσεις στην μικροβιακή οικολογία. Αυτό σημαίνει ότι, η ισορροπία που υπάρχει και η οποία αφορά τα είδη, την ποσότητα και την αναλογία των ευαίσθητων προς τα ανθεκτικά στα αντιβιωτικά μικρόβια, διαταράσσεται σημαντικά, όχι μόνον σ� αυτόν που κάνει χρήση, αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Και αυτό γίνεται διότι – όπως θα εξηγήσουμε παρακάτω- η δράση των αντιβιωτικών, σε αντίθεση με εκείνη άλλων φαρμάκων, δεν περιορίζεται μόνον στον ασθενή που τα χρησιμοποιεί, αλλά εξαπλούται σε ολόκληρο το περιβάλλον. Θα μπορούσαμε, δηλαδή, να πούμε ότι, τα αντιβιωτικά είναι κοινωνικά φάρμακα και όχι ατομικά, διότι τα φάρμακα αυτά προάγουν ένα σύνολο διεργασιών που ευνοούν την ανάπτυξη εκ μέρους των μικροβίων μηχανισμών αντοχής στη δράση τους.

Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη αντοχής ενός μικροβίου στα αντιβιωτικά, δύο όμως είναι οι σημαντικότεροι: α) η ύπαρξη γονιδίων αντίστασης στα ίδια τα μικρόβια και β) η έκταση της χρήσης των αντιβιωτικών.

Η ύπαρξη μικροβίων που διαθέτουν γονίδια αντοχής στα αντιβιωτικά προϋπήρξε της ευρείας χρήσης των τελευταίων και αυτό πιθανολογείται ότι έγινε εξελικτικά, ως μηχανισμός άμυνας στα φυσικά αντιβιωτικά. Τα φυσικά αντιβιωτικά είναι ουσίες που παράγονται από τα ίδια τα μικρόβια με σκοπό να σκοτώνουν τους αντιπάλους τους. Τα γονίδια αυτά αποκτήθηκαν είτε κληρονομικά από τους προγόνους τους, είτε από τυχαίες μεταβολές στο γονιδιακό υλικό(μεταλλάξεις), είτε τέλος με ανταλλαγές γονιδιακού υλικού με άλλα ανθεκτικά μικρόβια που βρίσκονται στο ίδιο περιβάλλον με αυτά. Η ανακάλυψη του τελευταίου αυτού τρόπου υπήρξε πολύ σημαντική και σε συνδυασμό με την γνώση του τρόπου δράσεως των αντιβιωτικών μας έδωσε την δυνατότητα να κατανοήσουμε τα σφάλματά μας και το μέτρο της ευθύνης μας στην εφιαλτική πρόβλεψη ότι σε 20 χρόνια τα αντιβιωτικά θα πάψουν πλέον να είναι αποτελεσματικά.

Πώς λοιπόν δρουν τα αντιβιωτικά και με ποιόν μηχανισμό η χρήση τους συμβάλλουν στην ανάπτυξη της αντίστάσεως;

Κάθε αντιβιωτικό φάρμακο σκοτώνει όλα τα παθογόνα μικρόβια που είναι ευαίσθητα σ� αυτό. ΄ Ενας όμως αριθμός απ� αυτά έχουν όπως αναφέραμε αντοχή στο φάρμακο κατορθώνουν να επιβιώσουν, πολλαπλασιάζονται και μη έχοντας πλέον ανταγωνιστές (αφού όλα τα άλλα έχουν σκοτωθεί) επικρατούν στο μικροβιακό οικοσύστημα. Επιπλέον, όμως αντιβιωτικό σκοτώνει και όλα τα ευαίσθητα, μη-παθογόνα, μικρόβια. Η ζημιά που προκαλέιται από αυτή την ανεπιθύμητη δράση του φαρμάκου είναι διπλή. Αφ� ενός μεν εξουδετερώνεται ένας μεγάλος αριθμός μικροοργανισμών που ανταγονίζονται τα παθογόνα μικρόβια, ενώ αφ� ετέρου ο μικρός αριθμός ανθεκτικών μικροβίων που επιβιώνει μπορεί να αποτελέσει και αυτός πηγή γονιδίων αντίστασης για άλλα παθογόνα και μη μικρόβια που βρίσκονται στο περιβάλλον. Ετσι σιγά-σιγά, αλλά σταθερά το ποσοστό των ανθεκτικών στα αντιβιωτικά μικροβίων αυξάνεται , ενώ των ευαίσθητων μειώνεται.

Πρέπει να τονιστεί ιδιαίτερα ότι τα γονίδια αντοχής, δηλαδή οι χημικές ουσίες που μεταβιβάζουν την ικανότητα αντοχής των μικροβίων στα αντιβιοτικά δρουν ως «ρυπογόνοι παράγοντες«του περιβάλλοντος διότι μπορούν να μεταφερθούν από το ένα μικρόβιο στο άλλο με πολλούς τρόπους. Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τόν οποίον τα αντιβιωτικά, προάγωντας την επικράτηση ανθεκτικών μικροβιακών στελεχών, δρουν στην κοινωνία γενικότερα και όχι μόνον σε εκείνον που τα λαμβάνει για την θεραπεία του. Μιά μικρογραφία του θέματος αποτελούν τα νοσοκομεία, όπου οι νοσοκομειακές λοιμώξεις αποτελούν μείζον πρόβλημα, καθώς τα μικρόβια που τις προκαλούν είναι ανθεκτικά στα περισσότερα αντιβιωτικά, ακριβώς γιατί έχουν επιβιώσει σε �ενα περιβάλλον, όπου γίνεται ευρύτατη χρήση πολλών αντιβιωτικών.

Στην ανθρωπότητα όμως το πρόβλημα τείνει να γίνει ακόμη μεγαλύτερο διότι εκτός από την καθαρά ιατρική χρήση τους, τα αντιβιωτικά χρησιμοποιούνται και για εμπορικούς σκοπούς στην γεωργία και την κτηνοτροφία. Ετσι, η χρήση των πολύτιμων αυτών φαρμάκων, με ευθύνη όλων μας βρίσκεται σήμερα εκτός έλέγχου, με κίνδυνο σε λίγα χρόνια να είναι πλέον άχρηστα.

Αρκεί να επισημανθεί ότι α) μόνον το 50% των χρησιμοποιουμένων αντιβιωτικών καταναλώνονται από τον άνθρωπο και από αυτό το ποσοστό μόνον το μισό χορηγείται και λαμβάνεται με τον σωστό τρόπο. β) Το 1/3 των ετήσιων συνταγών για αντιβιωτικά που γράφονται και εκτελούνται στις Η.Π.Α δεν είναι αναγκαίες, ενώ το 80% των ιατρών παραδέχονται ότι έχουν συνταγογραφήσει αντιβιωτικά μετά από απαίτηση των πελατών τους και εναντίον της δικής τους απόψεως. Ανατριχιάζω αναλογιζόμενη τί συμβαίνει στον τόπο μας. Θα πρέπει επίσης να γνωρίζουμε ότι το 40% της παραγωγής αντιβιωτικών χρησιμοποιείται στην κτηνοτροφία, όχι τόσο για θεραπεία λοιμώξεων στα ζώα, όσο για ανάπτυξη και πάχυνση αυτών. Και ενώ δεν είναι βέβαιο κατά πόσον και με ποιόν τρόπο αυτό επιτυγχάνεται, εκείνο που είναι σίγουρο είναι ότι αυτή η χρήση, όπως επίσης και η περιορισμένη χρήση τους στην γεωργία συμβάλλει επίσης στην δημιουργία ανθεκτικών μικροβίων.

Ποιοί όμως είναι οι τρόποι, με τους οποίους θα ανατρέψουμε την φρενήρη πορεία μας προς την παντελή αναποτελεσματικότητα των αντιβιωτικών στο εγγύς μέλλον;

Οι τρόποι αυτοί αφορούν τόσο τους γιατρούς, όσο και τους ασθενείς και γιατί όχι όλους μας.

Οι γιατροί θα πρέπει:

· να μην υποκύπτουν στις επίμονες πιέσεις των ασθενών-πελατών τους για χορήγηση αντιβιωτικών, όταν αυτά δεν χρειάζονται

Είναι, όχι μόνον κακή υπηρεσία, αλλά τολμώ να πω ολέθρια αδιαφορία για ολόκληρη την ανθρωπότητα η συνταγογραφία αντιβιωτικών για απλές ιώσεις, στις οποίες άλλωστε τα αντιβιωτικά δεν έχουν καμμία απολύτως θεραπευτική αξία, μόνο και μόνο για να μη δυσαρεστήσουμε τον ασθενή-πελάτη.

· να λαμβάνουν μέτρα υγιεινής, όπως καλό πλύσιμο των χεριών τους μετά από κάθε επίσκεψη ασθενούς.

· να απομονώνουν τους ασθενείς τους, που παρουσιάζουν λοιμώξεις από ανθεκτικά μικρόβια.

· να χορηγούν τα κατάλληλα αντιβιωτικά, πάντοτε μετά από αντιβιόγραμμα και να αποφεύγουν κατά το δυνατόν την χρήση ευρέως φάσματος αντιβιωτικών.

Ολοι εμείς οι άλλοι, ασθενείς και οικείοι, θα πρέπει:

· να σταματήσουμε να προμηθευόμαστε τα αντιβιωτικά μόνοι μας, γιατί τα πήρε και ο φίλος ή η φίλη μας και έγινε καλά

· να πάψουμε να πιέζουμε το γιατρό μας να μας τα χορηγήσει, ιδιαίτερα όταν αυτός προσπαθεί να μας πείσει για το αντίθετο.

· να τα παίρνουμε ακριβώς για όσο χρονικό διάστημα μας συνιστά ο γιατρός και να μη τα σταματάμε νωρίτερα, γιατί κατά τη γνώμη μας γίναμε καλά και να φυλάμε τα υπόλοιπα στο φαρμακείο μας για να τα πάρουμε άλλη φορά χωρίς να ρωτήσουμε το γιατρό, γιατί εμείς τώρα πιά ξέρουμε.

· να πλένουμε καλά τα χέρια μας, τα φρούτα και τα λαχανικά και να ψήνουμε καλά τα κρέατα, τα ψάρια και τα αυγά ώστε τα μικρόβια που βρίσκονται σ� αυτά λόγω εμπορικής χρήσεως να απομακρυνθούν ή να καταστραφούν.

· Τέλος θα πρέπει να περιοριστεί και η χρήση αντιμικροβιακών διαλυμάτων για εξωτερική χρήση, η οποία δυστυχώς έχει επεκταθεί και στα οικιακά απορρυπαντικά. Αυτή δικαιολογείται μόνον για όπου χρειάζεται αντισηψία και μόνον στην περιποίηση ασθενών με σοβαρές λοιμώξεις

Κλείνοντας θα πρέπει να θυμόμαστε πάντοτε ότι σ� αυτόν τον κόσμο ήλθαμε ως πλάσματα του Θεού, να ζήσουμε αρμονικά με τα υπόλοιπα πλάσματα της Δημιουργίας, σεβόμενοι αλλήλους και όλοι μαζί σεβόμενοι και φροντίζοντες το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Και περιβάλλον δεν είναι μόνον ο μακρόκοσμος, είναι και ο μικρόκοσμος. Ο αόρατος αυτός κόσμος που ζεί μαζί μας αρμονικά και που μόνον η δική μας απερισκεψία τον έκανε εχθρό και τείνει να του προσδώσει την μορφή θανάσιμης απειλής.